Κλεισμένοι από τους Οθωμανούς στους δρόμους της Ανατολής, Πορτογάλοι και Ισπανοί βγαίνουν στον ωκεανό με καλύτερα όργανα και την καραβέλα. Βρίσκουν τον θαλάσσιο δρόμο για τις Ινδίες και την Αμερική, χτίζουν αποικιακές αυτοκρατορίες και μεταφέρουν το κέντρο της οικονομίας από τη Μεσόγειο στον Ατλαντικό.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 615 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Γιατί
Οι Οθωμανοί κλείνουν τους δρόμους του εμπορίου με την Ασία
Βενετοί και Άραβες κρατούν μονοπώλιο στα μπαχαρικά
Η Ευρώπη έχει έλλειψη πολύτιμων μετάλλων
Οι μονάρχες των εθνικών κρατών ανταγωνίζονται και χρηματοδοτούν ταξίδια
Καλύτερα όργανα πλεύσης και η καραβέλα
Τι έγινε
Από τον Μεσαίωνα οι έμποροι του δρόμου του μεταξιού και το βιβλίο του Μάρκο Πόλο έκαναν την Ασία να φαντάζει μυστηριώδης και πάμπλουτη.
Οι Ισπανοί και οι Πορτογάλοι, με τη βολική θέση τους στον Ατλαντικό, πρωτοστατούν, και τα περισσότερα ταξίδια τα χρηματοδοτούν ηγεμόνες.
Ναυσιπλοΐα: τελειοποιούνται η πυξίδα, ο αστρολάβος και ο πορτολάνος, και ναυπηγείται η καραβέλα, πιο χωρητική, γρήγορη και ασφαλής. Έτσι τα πλοία αφήνουν τις ακτές και ανοίγονται στους ωκεανούς.
Προς τις Ινδίες: με χρήματα του πρίγκιπα Ερρίκου του Θαλασσοπόρου οι Πορτογάλοι κατεβαίνουν την Αφρική. Ο Ντιάζ φτάνει στο ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας (1487), ο Βάσκο ντα Γκάμα στο Κάλικουτ (1498) και γυρίζει με μπαχαρικά (1499), ενώ ο Καμπράλ βρίσκεται στη Βραζιλία (1500).
Προς την Αμερική: ο Κολόμβος, στην υπηρεσία της Ισπανίας, πλέει δυτικά και φτάνει στο Σαν Σαλβαδόρ (1492), πιστεύοντας ως το τέλος ότι είναι στις Ινδίες. Ο Αμέρικο Βεσπούτσι καταλαβαίνει (1507) ότι πρόκειται για νέα ήπειρο, που παίρνει το όνομά του. Ο Μαγγελάνος με τον περίπλου του 1519-1522 αποδεικνύει ότι η γη είναι σφαιρική.
Κατάκτηση: με τη Συνθήκη της Τορντεζίλας (1494) Ισπανοί και Πορτογάλοι μοιράζονται τα νέα εδάφη. Οι αποικίες στήνονται με σφαγές και λεηλασίες και οι Ισπανοί αφανίζουν τους προκολομβιανούς πολιτισμούς.
Οι Πορτογάλοι χτίζουν μια απλωμένη αλλά εύθραυστη αυτοκρατορία από οχυρωμένους εμπορικούς σταθμούς ως την Ιαπωνία, φυτείες στη Βραζιλία και ξεκινούν το δουλεμπόριο από την Αφρική. Οι Ισπανοί φτιάχνουν μια επικερδή ηπειρωτική αυτοκρατορία που απλώνεται από την Καλιφόρνια ως το Μπουένος Άιρες, με ορυχεία και κυρίως ασήμι. Σύντομα Άγγλοι, Γάλλοι και Ολλανδοί θα ζητήσουν μερίδιο.
Κοινωνία και σκέψη: κύριος μοχλός της αλλαγής είναι η αστική τάξη. Η ακρίβεια ωφελεί τους χωρικούς αλλά πλήττει ευγενείς και εργάτες. Οι πρακτικές ανάγκες και η δίψα για γνώση αναπτύσσουν τη γεωγραφία, την αστρονομία, τα μαθηματικά, τη ζωολογία, τη βοτανική και την εθνογραφία.
Τι άλλαξε
Το κέντρο της οικονομίας περνά στον Ατλαντικό και στη Βόρεια Θάλασσα
Περισσότερο χρήμα, αρχή του κεφαλαιοκρατικού συστήματος, κλονισμός της φεουδαρχίας
Πρόοδος της βιοτεχνίας, νέα αποικιακά προϊόντα στη γεωργία
Μεγάλη άνοδος των τιμών
Άνοδος της αστικής τάξης και ανάπτυξη πολλών επιστημών
Αφανισμός των προκολομβιανών πολιτισμών και δουλεμπόριο
Γιατί οι Ευρωπαίοι αναζήτησαν νέους δρόμους προς την Ανατολή;
Γιατί οι Οθωμανοί έλεγχαν τη δυτική Ασία και την Ανατολική Μεσόγειο και έκλειναν τους δρόμους του εμπορίου, ενώ το εμπόριο των μπαχαρικών ήταν μονοπώλιο Βενετών και Αράβων και η Ευρώπη είχε έλλειψη πολύτιμων μετάλλων. Επιπλέον οι μονάρχες των νέων εθνικών κρατών ανταγωνίζονταν και χρηματοδοτούσαν τα ταξίδια για να δυναμώσουν οικονομικά.
Ποια ήταν η διαφορά στους δρόμους που ακολούθησαν Πορτογάλοι και Ισπανοί;
Οι Πορτογάλοι έπλευσαν γύρω από την Αφρική: ο Ντιάζ έφτασε στο ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας (1487) και ο Βάσκο ντα Γκάμα στο Κάλικουτ των Ινδιών (1498). Οι Ισπανοί πήγαν δυτικά: ο Κολόμβος, βέβαιος ότι η γη είναι σφαιρική, έφτασε στο Σαν Σαλβαδόρ (1492) νομίζοντας πως ήταν οι Ινδίες, και ο Μαγγελάνος έκανε τον πρώτο γύρο της γης (1519-1522).
Ποιες ήταν οι οικονομικές συνέπειες των ανακαλύψεων για την Ευρώπη;
Το κέντρο της οικονομίας πέρασε από τη Μεσόγειο στον Ατλαντικό (Σεβίλλη, Λισαβόνα, Αμβέρσα αντί για Βενετία και Γένουα). Το χρυσάφι και το ασήμι αύξησαν το χρήμα, τα κεφάλαια επενδύθηκαν σε τράπεζες και επιχειρήσεις και μπήκαν οι βάσεις του κεφαλαιοκρατικού συστήματος. Η μεγάλη ποσότητα πολύτιμων μετάλλων έριξε όμως την αξία τους και οι τιμές ανέβηκαν ως και 300-400% ως το τέλος του αιώνα.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.