Η Αναγέννηση (15ος και 16ος αι.) είναι μια ευρύτερη πνευματική κίνηση που ξαναζωντανεύει τις αξίες της κλασικής αρχαιότητας, με βλέμμα στο μέλλον. Ξεκινά από τις πλούσιες ιταλικές πόλεις, στηρίζεται στον ανθρωπισμό και στους Έλληνες λογίους και απλώνεται στην Ευρώπη με την τυπογραφία.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 615 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Η Αναγέννηση δεν αφορά μόνο τις τέχνες: είναι γενική πνευματική κίνηση του 15ου και 16ου αιώνα που φέρνει πίσω τις αξίες της αρχαιότητας. Η σκέψη ξεφεύγει από τη μονομέρεια της μεσαιωνικής θρησκευτικότητας και γίνεται πιο ελεύθερη, δημιουργική και ερευνητική· ο άνθρωπος εμπνέεται από το παρελθόν αλλά κοιτάζει το μέλλον.
Η πολιτιστική άνοιξη ξεκινά από τις πλούσιες ιταλικές πόλεις (Φλωρεντία, Βενετία, Ρώμη), με τη στήριξη φιλόδοξων αστών και ηγεμόνων όπως οι Μέδικοι, και μετά περνά στην υπόλοιπη Δύση. Τα πανεπιστήμια στρέφονται και στην οικονομική και κοινωνική ζωή.
Οι Έλληνες λόγιοι που πήγαν στην Ιταλία πριν και μετά την Άλωση ενίσχυσαν αποφασιστικά τις ανθρωπιστικές σπουδές: δίδαξαν, εξέδωσαν αρχαίους συγγραφείς και έσωσαν χειρόγραφα.
Ανθρωπισμός: συστηματική μελέτη της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας για να θεμελιωθεί ο νέος κόσμος. Πρόδρομοί του ο Δάντης, ο Πετράρχης και ο Βοκκάκιος.
Οι ανθρωπιστές είναι πιστοί, αλλά βάζουν τον άνθρωπο στο κέντρο και οραματίζονται τον καθολικό άνθρωπο (homo universalis), πολύπλευρο και υπεύθυνο για τη μοίρα του.
Νέα αντίληψη για την αγωγή: κατά τον Έρασμο ο άνθρωπος διαμορφώνεται με την παιδεία. Η επιστήμη, πιστεύουν, προοδεύει όταν στηρίζεται στην παρατήρηση, στην εμπειρία και στο πείραμα.
Η κίνηση γίνεται ευρωπαϊκή, με εστίες τη Γαλλία, τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες και την Ιβηρική, και κέντρα πόλεις με πανεπιστήμια και εκδότες (Αμβέρσα, Παρίσι, Στρασβούργο, Μιλάνο, Βενετία).
Γύρω στο 1450 ο Γουτεμβέργιος από τη Μαγεντία τυπώνει με κινητά μεταλλικά στοιχεία. Τα βιβλία, ως τότε χειρόγραφα, ακριβά και σπάνια, πληθαίνουν (30-35 χιλιάδες τον 15ο αιώνα, 150-200 χιλιάδες τον 16ο), όμως η γνώση μένει στις πόλεις· η ύπαιθρος θα ξυπνήσει με τον Διαφωτισμό.
Είναι η στροφή των ανθρώπων της Αναγέννησης στο να μελετούν, να μεταφράζουν και να σχολιάζουν συστηματικά τους Έλληνες και Λατίνους συγγραφείς. Και πριν, στα πανεπιστήμια του 12ου αιώνα και στο Βυζάντιο των Παλαιολόγων, μελετούσαν την αρχαιότητα· η διαφορά είναι ότι ο αναγεννησιακός λόγιος παίρνει από αυτήν αξίες για να χτίσει τον δικό του κόσμο. Πρόδρομοι ήταν ο Δάντης, ο Πετράρχης και ο Βοκκάκιος.
Ποιος είναι ο «καθολικός άνθρωπος» (homo universalis);
Είναι το ιδανικό των ανθρωπιστών: ένας άνθρωπος πολύπλευρος, πιστός αλλά με τον άνθρωπο στο κέντρο του κόσμου, που αγαπά τη δημιουργική και δραστήρια ζωή και εμπιστεύεται τις σωματικές και πνευματικές του δυνάμεις. Νιώθει ελεύθερος, φτιάχνει τον πολιτισμό του και ευθύνεται για τη μοίρα του.
Πώς βοήθησαν οι Έλληνες λόγιοι την Αναγέννηση;
Κατέφυγαν στην Ιταλία πριν και μετά την Άλωση: ο Μανουήλ Χρυσολωράς στη Βενετία στα τέλη του 14ου αιώνα και, μαζί με τον αυτοκράτορα Ιωάννη Η΄ στη Φλωρεντία για τη Σύνοδο του 1439, ο Σχολάριος, ο Μάρκος ο Ευγενικός, ο Βησσαρίων και ο Πλήθων. Δίδαξαν ελληνικά σε ιταλικά πανεπιστήμια και εξέδωσαν αρχαία κείμενα, ενώ πολλά χειρόγραφα σώθηκαν στη Μαρκιανή και στη Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.