Τα λατινικά κράτη και η αντίσταση των Ελλήνων

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Γιατί

• Αιτίες της πτώσης κατά το σημείωμα: εμφύλιοι, παρακμή στρατού και οικονομίας, στάση της Δύσης, Σέρβοι και κυρίως η δύναμη των Οθωμανών.

Τι έγινε

1. Εισαγωγικό σημείωμα: η Ύστερη Βυζαντινή Περίοδος χωρίζεται στη Λατινική Αυτοκρατορία (1204-1261) και στην Παλαιολόγεια Περίοδο (1261-1453). Το κράτος συρρικνώνεται ώσπου το καταλύουν οι Οθωμανοί, ενώ μέσα από τη διαφορά με τους Φράγκους γεννιέται η συνείδηση του Νέου Ελληνισμού.
2. Στη Δύση ο φεουδαρχισμός φτάνει στην ακμή του τον 13ο αιώνα και μετά παρακμάζει· σε Αγγλία και Γαλλία ο βασιλιάς δυναμώνει σε βάρος των φεουδαρχών, όχι όμως στη Γερμανία.
3. Στη διανομή του 1204 οι Βενετοί πήραν τη μεγαλύτερη μερίδα: βασικά λιμάνια και νησιά σε Ιόνιο και Αιγαίο και μεγάλο τμήμα της Κωνσταντινούπολης.
4. Ο δόγης Ερρίκος Δάνδολος έκανε αυτοκράτορα τον Βαλδουίνο της Φλάνδρας, όμως η φραγκική εξουσία ήταν αδύναμη και κομματιασμένη. Ο Βονιφάτιος ο Μομφερρατικός ίδρυσε το Βασίλειο της Θεσσαλονίκης, από τη Μοσυνόπολη (Κομοτηνή) ως τον Αξιό.
5. Το 1204 ο Βονιφάτιος ίδρυσε το Δουκάτο της Αθήνας (Αττική, Βοιωτία, Μεγαρίδα, αργότερα Αργολίδα), όπου τον 14ο αιώνα κυβέρνησαν οι Καταλανοί από τη Θήβα και μετά οι Ατζαγιόλι ως το 1456, και το Πριγκηπάτο της Αχαΐας.
6. Το Πριγκηπάτο των Βιλλεαρδουίνων είχε αυστηρή φεουδαρχική οργάνωση και γαλλικό τρόπο ζωής· η Μεθώνη και η Κορώνη δόθηκαν γρήγορα στη Βενετία.
7. Μετά τη μάχη της Πελαγονίας (1259) τα κάστρα Μυστράς, Μάνη, Γεράκι, Μονεμβασία σχημάτισαν το Δεσποτάτο του Μορέως· ο Θεόδωρος Α΄ Παλαιολόγος (1382-1406) το ενίσχυσε και ως το 1432 ανακτήθηκαν οι περισσότερες λατινικές κτήσεις.
8. Η ομοιότητα πρόνοιας και φέουδου διευκόλυνε τους Λατίνους και πολλοί προνοιάριοι υποτάχθηκαν για να κρατήσουν τη γη τους. Ο λαός όμως αντιστάθηκε συχνά λόγω των δογματικών διαφορών, και ευγενείς που κατέφυγαν σε ελεύθερες περιοχές οργάνωσαν νέα ελληνικά κράτη.

Πρόσωπα

Ερρίκος Δάνδολος

δόγης της Βενετίας

Βαλδουίνος της Φλάνδρας

πρώτος Λατίνος αυτοκράτορας της Πόλης

Βονιφάτιος ο Μομφερρατικός

ιδρυτής του Βασιλείου της Θεσσαλονίκης

Καταλανοί

κυβέρνησαν το Δουκάτο της Αθήνας 70 χρόνια

Ατζαγιόλι

φλωρεντινή οικογένεια, δούκες της Αθήνας

Βιλλεαρδουίνοι

Φράγκοι πρίγκιπες της Αχαΐας

Γουλιέλμος Βιλλεαρδουίνος

έχτισε το κάστρο του Μυστρά (1249, παράθεμα)

Μιχαήλ Παλαιολόγος

αυτοκράτορας της Νίκαιας, νικητής στην Πελαγονία

Θεόδωρος Α΄ Παλαιολόγος

δεσπότης του Μορέως (1382-1406)

Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος

αυτοκράτορας στη σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας (εικόνα)

Όροι

Ύστερη Βυζαντινή Περίοδος

1204-1453

Παλαιολόγεια Περίοδος

1261-1453

Νέος Ελληνισμός

νέα ελληνική εθνική συνείδηση

Λατινική Αυτοκρατορία

φραγκικό κράτος της Πόλης (1204-1261)

Βασίλειο της Θεσσαλονίκης

βραχύβιο κράτος του Βονιφατίου

Δουκάτο της Αθήνας

Αττική, Βοιωτία, Μεγαρίδα, Αργολίδα

Πριγκηπάτο της Αχαΐας

φραγκικό φεουδαρχικό κράτος στον Μοριά

Μεθώνη και Κορώνη

βενετικές βάσεις στη Μεσσηνία

μάχη της Πελαγονίας

νίκη της Νίκαιας κατά των Φράγκων (1259)

Δεσποτάτο του Μορέως

ελληνικό κράτος με κέντρο τον Μυστρά

δεσπότης

ανώτατος τίτλος, ηγεμόνας του Μορέως

Μυστράς

πρωτεύουσα του Δεσποτάτου

πρόνοια

βυζαντινή παραχώρηση γης για υπηρεσία

προνοιάριος

κάτοχος πρόνοιας

φέουδο

γη που δίνεται σε υποτελή με όρκο

δογματικές διαφορές

διαφορές πίστης Ορθοδόξων και Λατίνων

βιλάνοι

δουλοπάροικοι (παράθεμα για την Κρήτη)