Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081)
Μετά το 1054 οι έριδες πολιτικών και στρατιωτικών οδηγούν το κράτος σε πτώχευση. Η ήττα στο Ματζικέρτ (1071) ανοίγει τη Μικρά Ασία στους Σελτζούκους, οι Νορμανδοί παίρνουν την Ιταλία και η κρίση λήγει με την άνοδο του Αλεξίου Α΄ Κομνηνού (1081).
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 315 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Γιατί
Η εναλλαγή πολιτικών και στρατιωτικών στην εξουσία
Η κακή διαχείριση των οικονομικών και η περικοπή του στρατού
Η παρακμή του Χαλιφάτου, που άνοιξε τον δρόμο στους Σελτζούκους
Τι έγινε
Εισαγωγικό σημείωμα του Κεφαλαίου 3 (1054-1204): μεγάλη γαιοκτησία, οικονομική διείσδυση των Ιταλών, προσωρινή ανασυγκρότηση από τους Κομνηνούς και παρακμή επί Αγγέλων, απώλεια Ιταλίας και Μικράς Ασίας· στη Δύση άνοδος παραγωγής, πόλεων και παπικής εξουσίας, και οι Σταυροφορίες.
Μετά το 1025, για πάνω από μισό αιώνα, εναλλάσσονται στην εξουσία η παράταξη των πολιτικών και η στρατιωτική αριστοκρατία· ανακατεύεται δυναμικά και η Εκκλησία, ιδίως ο Μιχαήλ Κηρουλάριος.
Εκμίσθωση φόρων, πώληση αξιωμάτων, περικοπή στρατιωτικών δαπανών και γενναίες παροχές σε Αυλή, Εκκλησία και γείτονες φέρνουν την κρατική οικονομία σε πτώχευση.
Η άμυνα κλονίζεται σε Ιταλία και Βαλκάνια, αλλά ο μεγαλύτερος κίνδυνος έρχεται από την Ανατολή: οι Σελτζούκοι σβήνουν την αραβική κυριαρχία εκμεταλλευόμενοι την παρακμή του Χαλιφάτου.
Ο Ρωμανός Δ΄ Διογένης (1067-1071) θέλει να σταματήσει τις εισβολές, αλλά στο Ματζικέρτ (1071) ο στρατός του αποδεκατίζεται και ο ίδιος αιχμαλωτίζεται.
Ο θάνατός του από τους αντιπάλους του δίνει στους Σελτζούκους αφορμή να ακυρώσουν την ειρήνη· σε μια δεκαετία κατακτούν τη μεγαλύτερη Μικρά Ασία.
Το ίδιο 1071 ο Ροβέρτος Γυισκάρδος παίρνει τις τελευταίες βυζαντινές κτήσεις στην Ιταλία και κλονίζεται η κυριαρχία στην Αδριατική και τον Δούναβη.
Η ακρίβεια φέρνει αιματηρή λαϊκή εξέγερση· την κρίση τερματίζει ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός, που ανεβαίνει στον θρόνο το 1081, ανθρώπου της στρατιωτικής αριστοκρατίας της Μικράς Ασίας.
Τι άλλαξε
Πτώχευση της κρατικής οικονομίας.
Απώλεια του μεγαλύτερου μέρους της Μικράς Ασίας και των ιταλικών κτήσεων.
Πώς έφτασε η βυζαντινή οικονομία σε πτώχευση στα μέσα του 11ου αιώνα;
Η πολιτική αστάθεια, με τους πολιτικούς και τη στρατιωτική αριστοκρατία να εναλλάσσονται στην εξουσία, έφερε κακή διαχείριση: οι φόροι εκμισθώνονταν σε ιδιώτες, τα αξιώματα πουλιούνταν, οι στρατιωτικές δαπάνες κόπηκαν και αυξήθηκαν οι παροχές σε Αυλή, Εκκλησία και γειτονικούς λαούς.
Γιατί η ήττα στο Ματζικέρτ έγινε συμφορά για το Βυζάντιο;
Ο Ρωμανός Δ΄ Διογένης πιάστηκε αιχμάλωτος αλλά έκλεισε ειρήνη και αφέθηκε. Όταν γύρισε, οι αντίπαλοί του τον εξόντωσαν, και οι Σελτζούκοι το χρησιμοποίησαν ως πρόφαση για να ακυρώσουν τη συνθήκη. Μέσα σε δέκα χρόνια κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος της Μικράς Ασίας.
Ποιοι ήταν οι Σελτζούκοι Τούρκοι;
Απόγονοι του φυλάρχου Σελτζούκ, που γύρω στο 1000 κινήθηκαν προς τα δυτικά. Εκμεταλλεύτηκαν το ότι το Χαλιφάτο είχε διασπαστεί και παρήκμαζε και έσβησαν πολύ γρήγορα την αραβική κυριαρχία στην Εγγύς Ανατολή, πριν στραφούν κατά των ανατολικών επαρχιών του Βυζαντίου.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.