Το κεφάλαιο 5 περνά στα μεγαλομόρια της ζωής και της τεχνολογίας. Η ενότητα 5.1 ταξινομεί τους υδατάνθρακες (μονο-, δι-, πολυσακχαρίτες, αλδόζες και κετόζες), εξηγεί τον αναγωγικό χαρακτήρα τους με τα αντιδραστήρια Fehling και Tollens και δείχνει πώς η φωτοσύνθεση αποθηκεύει ενέργεια που ο μεταβολισμός απελευθερώνει.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΧΗΜΕΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 515 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Τα μεγαλομόρια (άμυλο, κυτταρίνη, πρωτεΐνες, ελαστικό) έχουν σχετική μοριακή μάζα χιλιάδες ως εκατομμύρια και φτιάχνονται από απλές δομικές μονάδες· π.χ. άμυλο και κυτταρίνη από γλυκόζη.
Οι υδατάνθρακες πήραν το όνομά τους από τον γενικό τύπο Cx(H₂O)ψ· ορθότερα είναι πολυϋδροξυαλδεΰδες ή πολυϋδροξυκετόνες ή ενώσεις που δίνουν τέτοιες με υδρόλυση.
Κατά την υδρόλυση: μονοσακχαρίτες, δισακχαρίτες, ολιγοσακχαρίτες (2 έως 10 μονάδες) και πολυσακχαρίτες (πάνω από 10).
Οι μονοσακχαρίτες ταξινομούνται κατά τον αριθμό C (τριόζη, τετρόζη, πεντόζη, εξόζη) και την ομάδα (αλδόζη ή κετόζη)· η γλυκόζη είναι αλδοεξόζη, η φρουκτόζη κετοεξόζη.
Αναγωγικός χαρακτήρας: αλδόζες και α-υδροξυκετόζες ανάγουν τα αντιδραστήρια Fehling, Benedict (κεραμέρυθρο Cu₂O) και Tollens (κάτοπτρο Ag)· η σακχαρόζη και οι πολυσακχαρίτες όχι.
Τα σάκχαρα δίνουν ζυμώσεις, γαλακτική και αλκοολική· οι πολυσακχαρίτες πρώτα διασπώνται σε απλά σάκχαρα.
Φωτοσύνθεση: CO₂ + H₂O + ηλιακή ενέργεια → υδατάνθρακες + O₂, με τη χλωροφύλλη να απορροφά το φως. Ο μεταβολισμός αντιστρέφει τη διαδικασία και αποθηκεύει ενέργεια στο ATP.
Άμυλο (αποθήκη στα φυτά), γλυκογόνο (αποθήκη στα ζώα) και κυτταρίνη (δομικό υλικό φυτών) είναι πολυμερή της γλυκόζης· τα σάκχαρα δίνουν περίπου 4 kcal/g, τα λίπη 9.
Κατά την υδρόλυση: μονοσακχαρίτες (δεν υδρολύονται, π.χ. γλυκόζη, φρουκτόζη), δισακχαρίτες (δίνουν δύο μονοσακχαρίτες, π.χ. σακχαρόζη, μαλτόζη, λακτόζη), ολιγοσακχαρίτες (2 έως 10) και πολυσακχαρίτες (πάνω από 10, π.χ. άμυλο, κυτταρίνη, γλυκογόνο). Οι μονοσακχαρίτες χωρίζονται επίσης κατά τον αριθμό C (τριόζες, πεντόζες, εξόζες) και σε αλδόζες ή κετόζες.
Τι είναι τα αναγωγικά σάκχαρα;
Όσα δίνουν θετική αντίδραση με τα αντιδραστήρια Fehling, Benedict ή Tollens, επειδή έχουν ελεύθερη αλδεϋδομάδα ή α-υδροξυκετονομάδα. Με Fehling σχηματίζεται κεραμέρυθρο ίζημα Cu₂O, με Tollens κάτοπτρο αργύρου. Αναγωγικά είναι τα απλά σάκχαρα· η σακχαρόζη και οι πολυσακχαρίτες δεν είναι.
Ποια η διαφορά γλυκόζης και φρουκτόζης;
Έχουν τον ίδιο μοριακό τύπο C₆H₁₂O₆, είναι δηλαδή ισομερή. Η γλυκόζη είναι αλδοεξόζη (έχει αλδεϋδομάδα), ενώ η φρουκτόζη κετοεξόζη (έχει κετονομάδα).
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.