Το βενζοϊκό οξύ C₆H₅COOH είναι το απλούστερο αρωματικό οξύ: βενζολικός δακτύλιος με ένα καρβοξύλιο. Η ενότητα δίνει την παρασκευή του από το τολουόλιο, τις αντιδράσεις δακτυλίου και καρβοξυλίου και τη χρήση του ως συντηρητικό Ε210, και κλείνει με τα πρόσθετα τροφίμων και την ανακεφαλαίωση του κεφαλαίου 4.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΧΗΜΕΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 415 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Το βενζοϊκό οξύ C₆H₅COOH είναι το πιο απλό αρωματικό οξύ· το παίρνουμε νοητά αν ένα H του βενζολίου γίνει -COOH.
Βιομηχανικά παρασκευάζεται με καταλυτική οξείδωση του τολουολίου, που βγαίνει κυρίως από την πυρόλυση της νάφθας.
Είναι στερεό, διαλυτό σε οργανικούς διαλύτες.
Όπως κάθε αρωματική ένωση με ομάδα στον δακτύλιο, δίνει αντιδράσεις του δακτυλίου (υποκατάσταση) και της πλευρικής ομάδας.
Ως οξύ: C₆H₅COOH + NaOH → C₆H₅COONa + H₂O, με NaHCO₃ ελευθερώνει CO₂, με Zn δίνει H₂· με μεθανόλη δίνει βενζοϊκό μεθυλεστέρα.
Χρησιμοποιείται κυρίως ως συντηρητικό τροφίμων (Ε210) και στη βιομηχανία χρωμάτων, καλλυντικών, πλαστικών.
Τα πρόσθετα τροφίμων στην ΕΕ έχουν κωδικό Ε και αριθμό κατηγορίας· ανάμεσά τους πολλά οργανικά οξέα και άλατά τους (Ε260 οξικό, Ε270 γαλακτικό, Ε210 έως Ε213 βενζοϊκά).
Ανακεφαλαίωση κεφαλαίου 4: καρβοξυλικά οξέα με -COOH, όξινος χαρακτήρας και εστεροποίηση· το γαλακτικό έχει ιδιότητες οξέος και αλκοόλης, το βενζοϊκό αντιδράσεις δακτυλίου και καρβοξυλίου.
Πώς παρασκευάζεται το βενζοϊκό οξύ στη βιομηχανία;
Με καταλυτική οξείδωση του μεθυλοβενζολίου (τολουολίου) από οξυγόνο: η ομάδα -CH₃ γίνεται -COOH. Το τολουόλιο προέρχεται κυρίως από την πυρόλυση της νάφθας και λιγότερο από τη λιθανθρακόπισσα.
Ποιες αντιδράσεις δίνει το βενζοϊκό οξύ;
Αντιδράσεις του δακτυλίου, κυρίως υποκατάσταση των H του βενζολίου, και αντιδράσεις του καρβοξυλίου: εξουδετέρωση με NaOH, έκλυση CO₂ με NaHCO₃, H₂ με Zn και εστεροποίηση με μεθανόλη, που δίνει βενζοϊκό μεθυλεστέρα.
Τι σημαίνει ο κωδικός Ε210 σε μια ετικέτα;
Ότι το τρόφιμο περιέχει βενζοϊκό οξύ ως συντηρητικό. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα εγκεκριμένα πρόσθετα έχουν το γράμμα Ε και έναν αριθμό κατηγορίας: Ε100 έως Ε199 χρωστικές, Ε200 έως Ε299 συντηρητικά, Ε300 έως Ε399 αντιοξειδωτικά. Το οξικό οξύ είναι Ε260, το γαλακτικό Ε270.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.