Το γαλακτικό οξύ, το οξύ του γιαουρτιού, έχει δύο χαρακτηριστικές ομάδες, -OH και -COOH, και γι' αυτό συμπεριφέρεται και ως οξύ και ως αλκοόλη. Η ενότητα δίνει το όνομα, τις παρασκευές (γαλακτική ζύμωση, κυανυδρινική σύνθεση), τις ιδιότητες και τις χρήσεις του.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΧΗΜΕΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 415 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Το γαλακτικό οξύ είναι το σημαντικότερο κορεσμένο μονοϋδροξυμονοκαρβοξυλικό οξύ και είναι πολύ διαδεδομένο στη φύση.
Όνομα κατά IUPAC: 2-υδροξυπροπανικό ή α-υδροξυπροπανικό οξύ, CH₃CH(OH)COOH· ο άνθρακας δίπλα στο -COOH λέγεται α.
Βιομηχανικά φτιάχνεται με γαλακτική ζύμωση σακχάρων (γλυκόζης, γαλακτόζης) με ένζυμο· έτσι γίνεται και το γιαούρτι.
Συνθετικά φτιάχνεται από ακεταλδεΰδη με την κυανυδρινική σύνθεση, γενική μέθοδο για α-υδροξυοξέα: προσθήκη HCN και υδρόλυση νιτριλίου.
Είναι άχρωμο κρυσταλλικό στερεό, υγροσκοπικό, διαλυτό σε νερό και οινόπνευμα.
Ως οξύ: εξουδετέρωση με βάσεις και εστεροποίηση με αλκοόλες.
Ως δευτεροταγής αλκοόλη: οξείδωση σε πυροσταφυλικό οξύ (κετονοξύ) και εστεροποίηση με άλλα οξέα.
Χρησιμοποιείται στη βαφική και τη βυρσοδεψία· δίνει την ξινή γεύση του γιαουρτιού.
Γιατί λέγεται 2-υδροξυπροπανικό ή α-υδροξυπροπανικό οξύ;
Γιατί είναι προπανικό οξύ με ένα -OH στον άνθρακα 2, δηλαδή τον γειτονικό στο καρβοξύλιο, που λέγεται και άλφα άνθρακας. Ο τύπος του είναι CH₃CH(OH)COOH.
Πώς παρασκευάζεται το γαλακτικό οξύ;
Βιομηχανικά με γαλακτική ζύμωση σακχάρων, κυρίως γλυκόζης ή γαλακτόζης, με τη βοήθεια ενζύμου· η ίδια ζύμωση γίνεται στο γιαούρτι. Συνθετικά από ακεταλδεΰδη με την κυανυδρινική σύνθεση: προσθήκη HCN στο καρβονύλιο και μετά υδρόλυση του νιτριλίου.
Ποιες αντιδράσεις δίνει το γαλακτικό οξύ;
Ως οξύ εξουδετερώνεται με βάσεις και εστεροποιείται με αλκοόλες (π.χ. με μεθανόλη δίνει γαλακτικό μεθυλεστέρα). Ως δευτεροταγής αλκοόλη οξειδώνεται σε πυροσταφυλικό οξύ (2-κετοπροπανικό) και εστεροποιείται με οξέα.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.