Ταξινόμηση οργανικών ενώσεων - ομόλογες σειρές

Οι οργανικές ενώσεις είναι εκατομμύρια, γι' αυτό τις ταξινομούμε: με βάση τους δεσμούς, τη μορφή της ανθρακικής αλυσίδας, τη χαρακτηριστική ομάδα και τις ομόλογες σειρές, όπου κάθε μέλος διαφέρει από το επόμενο κατά -CH₂-.

Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΧΗΜΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 115 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Με βάση τους δεσμούς C-C οι οργανικές ενώσεις είναι κορεσμένες (μόνο απλοί) ή ακόρεστες (διπλοί ή τριπλοί).
Με βάση την αλυσίδα είναι άκυκλες ή αλειφατικές (ευθεία ή διακλαδισμένη αλυσίδα) και κυκλικές (με δακτύλιο).
Οι κυκλικές χωρίζονται σε ισοκυκλικές (δακτύλιος μόνο από C) και ετεροκυκλικές (και O ή N)· οι ισοκυκλικές σε αρωματικές (με βενζολικό δακτύλιο) και αλεικυκλικές.
Η χαρακτηριστική ομάδα δίνει την χημική τάξη: -OH αλκοόλες, -CH=O αλδεΰδες, κετονομάδα κετόνες, -COOH καρβοξυλικά οξέα, -C-O-C- αιθέρες, -COOC- εστέρες.
Ομόλογη σειρά: ίδιος γενικός τύπος, ίδια χαρακτηριστική ομάδα, παρόμοιες χημικές ιδιότητες, διαφορά -CH₂- ανάμεσα σε διαδοχικά μέλη.
Γενικοί τύποι: αλκάνια CνH₂ν₊₂, αλκένια CνH₂ν, αλκίνια και αλκαδιένια CνH₂ν₋₂, κορεσμένες μονοσθενείς αλκοόλες CνH₂ν₊₂O, κορεσμένα μονοκαρβοξυλικά οξέα CνH₂νO₂.
Το αλκύλιο R- έχει γενικό τύπο CμH₂μ₊₁-· η ρίζα -CH₂- λέγεται μεθυλένιο.
Οι περισσότερες οργανικές ενώσεις είναι ομοιοπολικές, διαλύονται σε οργανικούς διαλύτες, έχουν χαμηλά σημεία βρασμού και συχνά είναι εύφλεκτες· οι αντιδράσεις τους είναι συνήθως αργές.

Όροι

άκυκλες (αλειφατικές): με ευθεία ή διακλαδισμένη αλυσίδα
ισοκυκλικές: δακτύλιος μόνο από άτομα άνθρακα
ετεροκυκλικές: δακτύλιος και με άτομα O ή N
αρωματικές: κυκλικές με βενζολικό δακτύλιο
αλεικυκλικές: μη αρωματικές ισοκυκλικές ενώσεις
χαρακτηριστική ομάδα: ορίζει τις ιδιότητες και τη χημική τάξη
-OH: υδροξύλιο, αλκοόλες
-CH=O: αλδεϋδομάδα, αλδεΰδες
-COOH: καρβοξύλιο, καρβοξυλικά οξέα
-COOC-: εστερομάδα, εστέρες
-C-O-C-: αιθερομάδα, αιθέρες
ομόλογη σειρά: ενώσεις με ίδιο γενικό τύπο και ομάδα
-CH₂-: μεθυλένιο, διαφορά διαδοχικών ομολόγων
CνH₂ν₊₂: αλκάνια
CνH₂ν: αλκένια (ν ≥ 2)
CνH₂ν₋₂: αλκίνια ή αλκαδιένια
CνH₂ν₊₂O: κορεσμένες μονοσθενείς αλκοόλες ή αιθέρες
CνH₂νO₂: κορεσμένα μονοκαρβοξυλικά οξέα ή εστέρες
CνH₂νO: κορεσμένες αλδεΰδες ή κετόνες
R- (αλκύλιο): CμH₂μ₊₁-

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι χαρακτηριστική ομάδα;

Ένα άτομο ή μια ομάδα ατόμων που δίνει στην ένωση τις χαρακτηριστικές της ιδιότητες και ορίζει τη χημική της τάξη. Π.χ. το -OH κάνει μια ένωση αλκοόλη, το -COOH καρβοξυλικό οξύ, το -CH=O αλδεΰδη.

Τι είναι ομόλογη σειρά;

Ένα σύνολο ενώσεων με τον ίδιο γενικό μοριακό τύπο, την ίδια χαρακτηριστική ομάδα και ανάλογη σύνταξη. Έχουν παρόμοιες χημικές ιδιότητες και παρασκευές, ενώ οι φυσικές ιδιότητες αλλάζουν με τη σχετική μοριακή μάζα. Κάθε μέλος διαφέρει από το επόμενο κατά -CH₂-.

Ποια η διαφορά ισοκυκλικών και ετεροκυκλικών ενώσεων;

Και οι δύο έχουν δακτύλιο. Στις ισοκυκλικές ο δακτύλιος έχει μόνο άτομα άνθρακα· στις ετεροκυκλικές έχει και άτομα άλλου στοιχείου, συνήθως O ή N. Αρωματικές λέγονται συνήθως όσες έχουν βενζολικό δακτύλιο.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα