Η ενότητα ορίζει την οργανική χημεία ως τη χημεία των ενώσεων του άνθρακα, εξηγεί πώς η σύνθεση της ουρίας από τον Wöhler το 1828 έβαλε τέλος στη βιταλιστική θεωρία και γιατί ο άνθρακας σχηματίζει τόσο πολλές ενώσεις.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΧΗΜΕΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 115 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Γιατί
Τον 18ο αιώνα οι χημικοί πίστευαν ότι μόνο οι ζωντανοί οργανισμοί μπορούν να φτιάξουν οργανικές ουσίες.
Τι έγινε
Οργανική χημεία είναι ο κλάδος που μελετά τις ενώσεις του άνθρακα, εκτός από CO, CO₂ και ανθρακικά άλατα.
Ο Scheele μελέτησε πρώτος συστηματικά οργανικές ενώσεις, απομονώνοντάς τες από φυτικές και ζωικές ύλες, όπως το γαλακτικό οξύ από το γάλα.
Η βιταλιστική θεωρία έλεγε ότι για να συντεθεί οργανική ουσία χρειάζεται «ζωική δύναμη».
Το 1828 ο Wöhler παρασκεύασε ουρία από ανόργανη ένωση και άνοιξε τον δρόμο της οργανικής σύνθεσης.
Σήμερα η διάκριση οργανικής και ανόργανης χημείας γίνεται για συστηματικούς λόγους, όχι επειδή διαφέρουν ουσιαστικά οι ιδιότητες των ενώσεων.
Τρόφιμα, ρούχα, φάρμακα, καύσιμα, απορρυπαντικά και πλαστικά στηρίζονται σε οργανικές ενώσεις, που ξεπερνούν τα 12 εκατομμύρια έναντι περίπου 1 εκατομμυρίου ανόργανων.
Ο άνθρακας έχει τέσσερις μονάδες συγγένειας και μικρή ατομική ακτίνα· δίνει κορεσμένες ενώσεις με απλούς δεσμούς C-C και ακόρεστες με διπλούς ή τριπλούς.
Τι άλλαξε
Η βιταλιστική αντίληψη εγκαταλείφθηκε και η οργανική σύνθεση παράγει σήμερα περίπου 300.000 νέες ενώσεις τον χρόνο.
Πρόσωπα
Φρίντριχ Βέλερ (Friedrich Wöhler)
παρασκεύασε το 1828 την ουρία από ανόργανη ένωση και έπληξε τη βιταλιστική θεωρία
Σέελε (Scheele)
Σουηδός χημικός (1742-1786), ο πρώτος που μελέτησε συστηματικά οργανικές ενώσεις
Μπραντ (Brande)
έγραψε το 1848 ότι δεν μπορεί να χαραχτεί καθοριστική γραμμή ανάμεσα σε οργανική και ανόργανη χημεία
Όροι
οργανική χημεία
ο κλάδος της χημείας που μελετά τις ενώσεις του άνθρακα
βιταλιστική θεωρία
η αντίληψη ότι οργανικές ουσίες συντίθενται μόνο σε ζωντανούς οργανισμούς
ζωική δύναμη (vis vitalis)
η δύναμη που κατά τη βιταλιστική θεωρία είχαν μόνο οι ζωντανοί οργανισμοί
οργανική σύνθεση
η εργαστηριακή παρασκευή οργανικών ενώσεων
ουρία
η οργανική ένωση που παρασκεύασε ο Wöhler από κυανικό αμμώνιο
μονάδες συγγένειας
τα τέσσερα μονήρη ηλεκτρόνια της εξωτερικής στιβάδας του άνθρακα
κορεσμένες ενώσεις
ενώσεις όπου όλα τα άτομα άνθρακα συνδέονται μεταξύ τους με απλούς δεσμούς
ακόρεστες ενώσεις
ενώσεις όπου δύο τουλάχιστον άτομα άνθρακα συνδέονται με διπλό ή τριπλό δεσμό
Τις ενώσεις του άνθρακα. Εξαιρούνται το CO, το CO₂ και τα ανθρακικά άλατα, που εξετάζονται στην ανόργανη χημεία.
Τι ήταν η βιταλιστική θεωρία και πώς ανατράπηκε;
Υποστήριζε ότι οι οργανικές ουσίες φτιάχνονται μόνο σε ζωντανούς οργανισμούς, χάρη σε μια «ζωική δύναμη». Ανατράπηκε το 1828, όταν ο Wöhler παρασκεύασε στο εργαστήριο την ουρία θερμαίνοντας το ανόργανο κυανικό αμμώνιο.
Γιατί ο άνθρακας σχηματίζει τόσες πολλές ενώσεις;
Έχει τέσσερα μονήρη ηλεκτρόνια, άρα ενώνεται με πολλά στοιχεία και με άλλα άτομα άνθρακα. Έχει μικρή ατομική ακτίνα και σχηματίζει σταθερούς ομοιοπολικούς δεσμούς, απλούς, διπλούς ή τριπλούς.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.