Περικλέους Επιτάφιος, κεφ. 43: προτροπή στους ζωντανούς

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Οι νεκροί φάνηκαν όπως ταιριάζει στην πόλη. Οι ζωντανοί ας εύχονται πιο ασφαλή τύχη, αλλά να μη δέχονται λιγότερο τολμηρό φρόνημα απέναντι στους εχθρούς.
2. Την αξία της άμυνας δεν χρειάζεται να την αναλύσει ένας ρήτορας σε ακροατές που την ξέρουν· πιο πολύ πρέπει να βλέπουν κάθε μέρα στα έργα τη δύναμη της πόλης και να την αγαπούν με πάθος.
3. Όταν τη βρίσκουν μεγάλη, να θυμούνται ότι την απέκτησαν άνδρες που τολμούσαν, ήξεραν το χρέος τους και ντρέπονταν να φανούν κατώτεροι στη μάχη· κι αν αποτύγχαναν, δεν στερούσαν την πόλη από την αρετή τους αλλά της την πρόσφεραν ως την ωραιότερη εισφορά.
4. Δίνοντας για το κοινό τη ζωή τους, κέρδισε ο καθένας έπαινο που δεν γερνά και τον πιο ένδοξο τάφο: όχι τον τόπο όπου κείτονται, αλλά τη μνήμη που μένει για πάντα σε κάθε ευκαιρία λόγου και έργου.
5. Οι επιφανείς άνδρες έχουν τάφο όλη τη γη· δεν τους θυμίζει μόνο η επιγραφή της στήλης στην πατρίδα, αλλά και στα ξένα μια άγραφη μνήμη, πιο πολύ της απόφασής τους παρά του έργου.
6. Με πρότυπο αυτούς, και κρίνοντας ότι ευτυχία είναι η ελευθερία και ελευθερία το θάρρος, οι ζωντανοί να μη διστάζουν μπροστά στους κινδύνους του πολέμου.
7. Δεν έχουν τόσο λόγο να μη λυπούνται τη ζωή τους οι δυστυχισμένοι, που δεν ελπίζουν σε κάτι καλό, όσο όσοι κινδυνεύουν, όσο ζουν, να περάσουν στην αντίθετη τύχη και να χάσουν πολλά αν σφάλουν.
8. Για τον άνθρωπο με φρόνημα πιο οδυνηρή είναι η ταπείνωση της δειλίας από έναν θάνατο που έρχεται ανεπαίσθητα, με δύναμη και κοινή ελπίδα.

Τι άλλαξε

• Ο έπαινος των νεκρών γίνεται προτροπή: οι ζωντανοί καλούνται να τους μιμηθούν.

Πρόσωπα

Περικλής

ο ομιλητής, στρέφεται με προτροπή στους ζωντανούς

Οι νεκροί

φάνηκαν άξιοι της πόλης και γίνονται πρότυπο

Οι ζωντανοί

οι ακροατές, που καλούνται να έχουν το ίδιο φρόνημα

Οι εχθροί

απέναντί τους ζητείται φρόνημα όχι λιγότερο τολμηρό

Οι επιφανείς άνδρες

έχουν τάφο όλη τη γη και μνήμη άγραφη παντού

Όροι

διάνοια

φρόνημα, διάθεση

ἐρασταὶ τῆς πόλεως

όσοι αγαπούν με πάθος την πόλη

ἔρανος

εισφορά, συνεισφορά

ἀγήρως ἔπαινος

έπαινος που δεν γερνά, αθάνατος

ἐπισημότατος τάφος

ο πιο ένδοξος τάφος

αἰείμνηστος

αξέχαστος, που τον θυμούνται πάντα

στήλη

επιτύμβια πλάκα με επιγραφή

ἄγραφος μνήμη

μνήμη που δεν είναι γραμμένη πουθενά

τὸ εὔδαιμον

η ευτυχία

τὸ ἐλεύθερον

η ελευθερία

τὸ εὔψυχον

η γενναιότητα, το θάρρος

ἀφειδοῖεν τοῦ βίου

να μη λυπούνται τη ζωή τους

μαλακισθῆναι

να δειλιάσει κανείς

φρόνημα

περηφάνια, γενναία σκέψη

Ετυμολογικά συγγενή

τάφος

επιτάφιος · ταφόπλακα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

στήλη (στηλῶν)

στηλιτεύω · στηλίτευση Λεξικό Τριανταφυλλίδη

εὐδαίμων (τὸ εὔδαιμον)

ευδαιμονία · ευδαιμονισμός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἐπιγραφή

επιγραφική · επιγραφικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

θάνατος

θανατηφόρος · αθάνατος · θανατώνω Λεξικό Τριανταφυλλίδη

γῆ

γεωγραφία · γεωργός · γήινος Λεξικό Τριανταφυλλίδη