Περικλέους Επιτάφιος, κεφ. 42: ο έπαινος των νεκρών

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Ο Περικλής μίλησε εκτενώς για την πόλη για να δείξει ότι ο αγώνας δεν έχει την ίδια αξία για τους Αθηναίους και για όσους δεν έχουν τέτοια αγαθά, και για να στηρίξει σε φανερές αποδείξεις τον έπαινο των νεκρών.
2. Τα σπουδαιότερα έχουν ειπωθεί: όσα ύμνησε στην πόλη τα στόλισαν οι αρετές αυτών και των όμοιών τους· σε λίγους Έλληνες ο λόγος θα ισοζύγιζε τόσο με τα έργα.
3. Ο θάνατός τους φανερώνει την αρετή του άντρα, είτε ως πρώτη ένδειξη είτε ως τελική επιβεβαίωση.
4. Και για όσους υστερούσαν σε άλλα, δίκαιο είναι να μετρά πρώτη η ανδρεία στον πόλεμο για την πατρίδα: έσβησαν το κακό με το καλό και ωφέλησαν το κοινό περισσότερο από όσο το έβλαψαν ως ιδιώτες.
5. Κανείς δεν δείλιασε: ούτε ο πλούσιος για να συνεχίσει να απολαμβάνει τα αγαθά του, ούτε ο φτωχός με την ελπίδα ότι θα ξεφύγει από τη φτώχεια και θα πλουτίσει.
6. Θεώρησαν πιο ποθητή την τιμωρία των εχθρών και αυτόν τον κίνδυνο τον ωραιότερο· την αβέβαιη επιτυχία την άφησαν στην ελπίδα, στην πράξη όμως στηρίχτηκαν στον εαυτό τους.
7. Προτίμησαν να αμυνθούν και να πάθουν παρά να σωθούν υποχωρώντας· απέφυγαν τη ντροπή της δειλίας, άντεξαν με το σώμα τους τη μάχη και έφυγαν στην ακμή της δόξας, όχι του φόβου.

Τι άλλαξε

• Ο έπαινος της πόλης (κεφ. 36-41) δένεται με τον έπαινο των νεκρών: η αρετή τους είναι αυτό που έκανε την πόλη άξια επαίνου.

Πρόσωπα

Περικλής

ο ομιλητής, περνά από την πόλη στους νεκρούς

Οι νεκροί

στόλισαν την πόλη με την ανδρεία τους και έπεσαν χωρίς να δειλιάσουν

Οι πλούσιοι και οι φτωχοί νεκροί

κανείς δεν ανέβαλε τον κίνδυνο για τον πλούτο ή με ελπίδα πλουτισμού

Οι εχθροί

η τιμωρία τους ήταν για τους νεκρούς πιο ποθητή από κάθε άλλο αγαθό

Οι άλλοι Έλληνες

σε λίγους από αυτούς ο έπαινος θα ισοζύγιζε με τα έργα

Όροι

ἐμήκυνα

μίλησα εκτενώς

εὐλογία

έπαινος, εγκώμιο

σημεῖα

αποδείξεις, τεκμήρια

ἰσόρροπος ὁ λόγος τῶν ἔργων

λόγος ισάξιος με τα έργα

καταστροφή

εδώ: το τέλος της ζωής, ο θάνατος

μηνύουσα / βεβαιοῦσα

που φανερώνει / που επιβεβαιώνει

ἀνδραγαθία

ανδρεία, γενναιότητα

ἐμαλακίσθη

δείλιασε, λύγισε

ἀναβολὴ τοῦ δεινοῦ

αναβολή του κινδύνου

τιμωρία

εδώ: εκδίκηση, τιμωρία των εχθρών

τὸ ἀφανὲς τοῦ κατορθώσειν

το αβέβαιο της επιτυχίας

ἐνδόντες

υποχωρώντας

ἀκμὴ τῆς δόξης

το αποκορύφωμα της δόξας

Ετυμολογικά συγγενή

πατρίς (πατρίδος)

πατριώτης · πατριωτισμός · πατριωτικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

δόξα (δόξης)

δοξάζω · ένδοξος · αδοξία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἐλπίς (ἐλπίδι)

ελπίζω · ελπιδοφόρος · απελπισία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

σῶμα (σώματι)

σωματικός · σωματείο · σωματοφύλακας Λεξικό Τριανταφυλλίδη

κίνδυνος (κινδύνων)

κινδυνεύω · επικίνδυνος · ακίνδυνος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

τύχη (τύχης)

τυχερός · ατυχία · ευτυχία Λεξικό Τριανταφυλλίδη