Περικλέους Επιτάφιος, κεφ. 41: η Αθήνα σχολείο της Ελλάδας

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Συνοψίζοντας, ο Περικλής λέει ότι η πόλη στο σύνολό της είναι παίδευση για την Ελλάδα.
2. Κάθε Αθηναίος χωριστά μπορεί, με χάρη και ευστροφία, να ανταποκριθεί μόνος του σε πάρα πολλές μορφές δράσης.
3. Ότι αυτά δεν είναι καύχημα της στιγμής αλλά αλήθεια των έργων το δείχνει η δύναμη που απέκτησε η πόλη με αυτόν τον τρόπο ζωής.
4. Μόνη από τις σημερινές πόλεις φαίνεται στη δοκιμασία ανώτερη από τη φήμη της· ο εχθρός δεν αγανακτεί ότι παθαίνει κακό από ανάξιους, ούτε ο υπήκοος παραπονιέται ότι τον εξουσιάζουν ανάξιοι.
5. Με μεγάλα και μαρτυρημένα σημάδια της δύναμής τους θα τους θαυμάσουν οι σύγχρονοι και οι επόμενοι, χωρίς να χρειάζονται έναν Όμηρο ή άλλον ποιητή που ευχαριστεί για λίγο, αλλά που η εικόνα του διαψεύδεται από την αλήθεια.
6. Άνοιξαν δρόμο στην τόλμη τους σε κάθε θάλασσα και στεριά και άφησαν παντού αιώνια μνημεία, και των αποτυχιών και των επιτυχιών τους.
7. Για μια τέτοια πόλη έπεσαν γενναία οι νεκροί, για να μην τους τη στερήσει κανείς, και είναι φυσικό κάθε ζωντανός να θέλει να κοπιάσει γι’ αυτήν.

Τι άλλαξε

• Με το κεφάλαιο κλείνει ο έπαινος της πόλης και ο λόγος περνά στον έπαινο των νεκρών.

Πρόσωπα

Περικλής

ο ομιλητής, συνοψίζει τον έπαινο της πόλης

Οι Αθηναίοι

πρότυπο για την Ελλάδα, ικανοί σε πολλές μορφές δράσης

Ο εχθρός

δεν έχει λόγο να αγανακτεί για το ποιοι τον νικούν

Ο υπήκοος

δεν παραπονιέται ότι τον εξουσιάζουν ανάξιοι

Όμηρος

ο ποιητής που η Αθήνα δεν χρειάζεται για να την υμνήσει

Οι νεκροί

έπεσαν για να μη στερηθούν μια τέτοια πόλη

Οι ζωντανοί

είναι φυσικό να θέλουν να κοπιάσουν για την πόλη

Όροι

ξυνελὼν λέγω

συνοψίζοντας λέω

τῆς Ἑλλάδος παίδευσις

σχολείο, πρότυπο για την Ελλάδα

εὐτραπέλως

με ευστροφία, με ευελιξία

τὸ σῶμα αὔταρκες παρέχεσθαι

να τα βγάζει κανείς πέρα μόνος του

λόγων κόμπος

καύχημα με λόγια

ἔργων ἀλήθεια

η αλήθεια που δείχνουν τα έργα

ἀκοῆς κρείσσων

ανώτερη από τη φήμη της

ὑπήκοος

αυτός που εξουσιάζεται από άλλον

κατάμεμψις

παράπονο, μομφή

ἀμάρτυρος

χωρίς μάρτυρες, χωρίς αποδείξεις

ἐπαινέτης

αυτός που επαινεί, υμνητής

ὑπόνοια

εδώ: η εικόνα, η εντύπωση

ἐσβατός

προσιτός, ανοιχτός στο πέρασμα

μνημεῖα ἀίδια

αιώνια μνημεία

Ετυμολογικά συγγενή

παίδευσις (παίδευσιν)

παιδεία · εκπαίδευση · παιδευτικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μνημεῖον (μνημεῖα)

μνημειακός · μνημειώδης Λεξικό Τριανταφυλλίδη

θάλασσα (θάλασσαν)

θαλάσσιος · θαλασσινός · θαλασσοπόρος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

δύναμις

δυναμικός · δυναμισμός · δυναμώνω Λεξικό Τριανταφυλλίδη

τόλμη (τόλμῃ)

τολμηρός · τολμώ · αποτολμώ Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἀγανάκτησις (ἀγανάκτησιν)

αγανάκτηση · αγανακτώ · αγανακτισμένος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πεῖρα (πεῖραν)

πείραμα · πειραματικός · έμπειρος Λεξικό Τριανταφυλλίδη