Περικλέους Επιτάφιος, κεφ. 36: ο έπαινος των προγόνων

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Ο έπαινος αρχίζει από τους προγόνους, γιατί είναι δίκαιο και ταιριαστό σε μια τέτοια περίσταση να τιμηθεί η μνήμη τους.
2. Οι πρόγονοι κατοικούσαν πάντα την ίδια χώρα και με την ανδρεία τους την παρέδωσαν ελεύθερη από γενιά σε γενιά.
3. Ακόμη περισσότερο αξίζουν έπαινο οι πατέρες: πρόσθεσαν στα όσα κληρονόμησαν την ηγεμονία, όχι χωρίς κόπο, και την άφησαν στους σημερινούς.
4. Η γενιά του ομιλητή, στην ώριμη ηλικία, τη μεγάλωσε ακόμη και έκανε την πόλη αυτάρκη σε όλα, για πόλεμο και για ειρήνη.
5. Τα πολεμικά κατορθώματα και τις άμυνες απέναντι σε βαρβάρους ή Έλληνες εχθρούς τα παραλείπει, για να μη μακρηγορεί σε ανθρώπους που τα γνωρίζουν.
6. Θα δείξει πρώτα με ποιες αρχές, με ποιο πολίτευμα και με ποιον χαρακτήρα έγινε η πόλη μεγάλη, και ύστερα θα περάσει στον έπαινο των νεκρών.
7. Κρίνει ότι αυτά ταιριάζουν στη στιγμή και ωφελούν όλο το πλήθος που ακούει, πολίτες και ξένους.

Τι άλλαξε

• Το κεφάλαιο δίνει το σχέδιο του λόγου: πρώτα οι πρόγονοι, έπειτα η πόλη με το πολίτευμα και τον τρόπο ζωής της, στο τέλος οι νεκροί.

Πρόσωπα

Περικλής

ο ομιλητής, αρχίζει τον έπαινο από τους προγόνους

Οι πρόγονοι

κατοίκησαν πάντα τη χώρα και την παρέδωσαν ελεύθερη

Οι πατέρες

απέκτησαν την ηγεμονία· κατά τη σημείωση, η γενιά του Μαραθώνα και της Σαλαμίνας

Η γενιά του Περικλή

οι ζωντανοί της ώριμης ηλικίας, που αύξησαν τη δύναμη της πόλης

Οι νεκροί

ο έπαινός τους έρχεται αφού μιλήσει για την πόλη

Πολίτες και ξένοι

το ακροατήριο της τελετής

Όροι

πρόγονοι

οι μακρινοί πρόγονοι των Αθηναίων

διαδοχῇ τῶν ἐπιγιγνομένων

από γενιά σε γενιά

δι’ ἀρετήν

χάρη στην ανδρεία τους

ἀρχή

εδώ: ηγεμονία, εξουσία σε άλλους

οὐκ ἀπόνως

όχι χωρίς κόπο

λιτότητα

σχήμα λόγου: άρνηση του αντιθέτου

ἡ καθεστηκυῖα ἡλικία

η ώριμη ηλικία

αὐταρκεστάτη

εντελώς αυτάρκης, χωρίς ανάγκη άλλων

μακρηγορεῖν

μιλώ πολύ και κουραστικά

ἐπιτήδευσις

αρχές και τρόπος δράσης

πολιτεία

πολίτευμα

τρόποι

χαρακτήρας, ήθη

ἀστοὶ καὶ ξένοι

πολίτες και ξένοι

Ετυμολογικά συγγενή

μνήμη

μνημείο · μνημόσυνο · μνημονικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἐλεύθερος (ἐλευθέραν)

ελευθερία · ελευθερώνω · απελευθέρωση Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἀρχή

αρχηγός · ολιγαρχία · αρχικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πόλεμος

πολεμικός · πολεμιστής · πολεμώ Λεξικό Τριανταφυλλίδη

εἰρήνη

ειρηνικός · ειρηνεύω · ειρηνιστής Λεξικό Τριανταφυλλίδη

αὐτάρκης (αὐταρκεστάτην)

αυτάρκεια · αυτάρκης Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ξένος (ξένων)

ξενιτιά · ξενοδοχείο · φιλόξενος Λεξικό Τριανταφυλλίδη