Αντιγόνη, Β΄ Επεισόδιο, Γ΄ Σκηνή (στ. 526-581): ερμηνεία

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Η Ισμήνη βγαίνει από το ανάκτορο με τους δύο ακολούθους του Κρέοντα, με πρόσωπο κόκκινο από το κλάμα. Η είσοδος του τρίτου υποκριτή πλουτίζει τη σκηνή με την αντίθεση τριών χαρακτήρων.
2. Ο Κρέων υπερβάλλει: βλέπει στην παράβαση της διαταγής απόπειρα να τον ρίξουν από τον θρόνο, σημάδι της ανασφάλειάς του.
3. Η Ισμήνη δείχνει πρόθυμη να μοιραστεί την ενοχή, μια έξαρση ηρωισμού ενός αδύναμου ανθρώπου σε οριακή κατάσταση.
4. Η Αντιγόνη φοβάται ότι ο Κρέων δεν θα την πιστέψει και καλεί μάρτυρες τον Άδη και τις θεότητες του κάτω κόσμου· με την παρήχηση του μ παρωδεί τα λόγια της αδελφής της.
5. Η ένταση κλιμακώνεται με το πέρασμα από δίστιχα σε μονόστιχα. Το «Κρέοντ᾽ ἐρώτα» είναι πικρή ειρωνεία που παραπέμπει στον στ. 47.
6. Η Αντιγόνη επιμένει ότι η πράξη ανήκει μόνο σε εκείνη και δεν επαινεί την αλλαγή της Ισμήνης. Με το «σὺ μὲν τοῖς, τοῖς δ᾽ ἐγώ» χωρίζει τις επιλογές, την ευθύνη και τις συνέπειες της καθεμιάς.
7. Για τον Κρέοντα η υψηλοφροσύνη των δύο αδελφών είναι αφροσύνη. Η μεταφορά των χωραφιών είναι συνηθισμένη εικόνα της γυναίκας στα αρχαία κείμενα.
8. Ο στίχος προς τον Αίμονα προαναγγέλλει την επόμενη σκηνή. Ο Κρέων μένει άτεγκτος στην πίεση του χορού, στέλνει τις γυναίκες στον γυναικωνίτη και μένει μόνος, βυθισμένος στις σκέψεις του.

Τι άλλαξε

• Η αναφορά στον Αίμονα προετοιμάζει την αναμέτρηση πατέρα και γιου που ακολουθεί.

Πρόσωπα

Ισμήνη

ο τρίτος χαρακτήρας, διεκδικεί μερίδιο στην ενοχή

Αντιγόνη

κρατά την πράξη μόνο για τον εαυτό της

Κρέων

ανασφαλής, υπερβάλλει και μένει άτεγκτος

Χορός

πιέζει τον Κρέοντα με μια ένσταση για τον γάμο

Αίμων

η αναφορά του προαναγγέλλει την επόμενη σκηνή

Άδης

ο Πλούτωνας, μάρτυρας που επικαλείται η Αντιγόνη

A. Lesky

μελετητής που βλέπει στην Ισμήνη ηρωισμό του αδύναμου

Όροι

τρίτος υποκριτής

ο τρίτος ηθοποιός, τρία πρόσωπα στη σκηνή

υπερβολή

μεγαλοποίηση για έμφαση

παρήχηση

επανάληψη του ίδιου ήχου (εδώ του μ)

ειρωνεία

λόγος που εννοεί κάτι άλλο, εδώ πικρά

κλιμάκωση

σταδιακή άνοδος της έντασης

δίστιχα και μονόστιχα

απαντήσεις δύο ή ενός στίχου

προανάκρουσμα

νύξη για κάτι που θα ακολουθήσει

ἀρώσιμοι γύαι

μεταφορά: η γυναίκα ως χωράφι

ξυνίστορες

μάρτυρες που ξέρουν την αλήθεια

άτεγκτος

αλύγιστος, που δεν μαλακώνει

γυναικωνίτης

το τμήμα του σπιτιού για τις γυναίκες

Ετυμολογικά συγγενή

μανθάνω (ἐμάνθανον)

μάθημα · μαθητής · μάθηση Λεξικό Τριανταφυλλίδη

αἰτία (αἰτίας)

αιτία · αιτιολογία · αίτιος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πατήρ

πατρικός · πατρίδα · πατριός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

φίλτατος (φίλταθ᾽)

φίλτατος · φιλία · φιλικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἐρωτάω (ἐρώτα)

ερώτηση · ερωτηματικό · ερωτηματολόγιο Λεξικό Τριανταφυλλίδη