Αντιγόνη, Έξοδος, Α΄ Σκηνή (στ. 1155-1182): ερμηνεία

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Η Έξοδος (στ. 1155-1353), κατά τον ορισμό της Ποιητικής του Αριστοτέλη, είναι το μέρος μετά το οποίο δεν υπάρχει άλλο τραγούδι του χορού.
2. Ο Αγγελιοφόρος μπαίνει από την αριστερή πάροδο και φέρνει στη σκηνή πληροφορίες για όσα έγιναν έξω από αυτήν· έτσι η υπόθεση μένει ενιαία.
3. Με επίσημο χαιρετισμό ονομάζει τους γέροντες «πάροικους» της Καδμείας, της ακρόπολης που έχτισε ο Κάδμος και οχύρωσε ο Αμφίων.
4. Η είδηση επιβραδύνεται με τέχνη (retardatio): ο μονόλογος για το ευμετάβολο της ανθρώπινης μοίρας πιάνει δεκαέξι στίχους.
5. Ο Κρέων γίνεται παράδειγμα της αβεβαιότητας των ανθρώπινων· το ίδιο θέμα, σημειώνει το βιβλίο, υπάρχει και στο τελικό τραγούδι του χορού στον Οιδίποδα Τύραννο.
6. Η ευτυχία δένεται με τη γέννηση καλών παιδιών, και μια ζωή χωρίς αυτά ισοδυναμεί με θάνατο.
7. Το «τεθνᾶσιν» μένει απροσδιόριστο και αινιγματικό, γι᾽ αυτό ακολουθούν οι ερωτήσεις του χορού· η αυτοκτονία του Αίμονα παρουσιάζεται ως εκδίκηση κατά του πατέρα.
8. Για λόγους θεατρικής οικονομίας, η εμφάνιση της Ευρυδίκης κάνει τον Αγγελιοφόρο να αρχίσει να αποκαλύπτει τα γεγονότα.

Τι άλλαξε

• Η σκηνή ετοιμάζει τη μεγάλη αφήγηση του Αγγελιοφόρου μπροστά στην Ευρυδίκη.

Πρόσωπα

Αγγελιοφόρος

φέρνει τα εξωσκηνικά γεγονότα και καθυστερεί επίτηδες την είδηση

Χορός

με τις ερωτήσεις του αναγκάζει να ειπωθεί η αλήθεια

Κρέων

παράδειγμα της αβεβαιότητας της ανθρώπινης μοίρας

Αίμων

η αυτοκτονία του ερμηνεύεται ως εκδίκηση κατά του πατέρα

Ευρυδίκη

η εμφάνισή της ξεκινά την αποκάλυψη

Αμφίων

γιος του Δία και της Αντιόπης, περιτείχισε με τον Ζήθο την κάτω πόλη

Αριστοτέλης

ορίζει την Έξοδο στο Περὶ Ποιητικῆς

Όροι

Έξοδος

τελευταίο μέρος, χωρίς χορικό μετά

εξωσκηνικά γεγονότα

όσα έγιναν μακριά από τη σκηνή

ενότητα της υπόθεσης

η ιστορία μένει ενιαία και συνεχής

retardatio

επιβράδυνση της είδησης

ευμετάβολο της μοίρας

η τύχη αλλάζει εύκολα

παράδειγμα

ο Κρέων, απόδειξη της αστάθειας

πάροικοι

κάτοικοι γύρω από την Καδμεία

Καδμεία

η ακρόπολη της Θήβας

τεθνᾶσιν

«είναι νεκροί», λέξη αινιγματική

θεατρική οικονομία

σκόπιμη οργάνωση της δράσης

αριστερή πάροδος

από εκεί έρχεται ο Αγγελιοφόρος

Ζῆθος

δίδυμος αδελφός του Αμφίονα

Ετυμολογικά συγγενή

ἔξοδος

έξοδος · έξοδα · εξοδεύω Λεξικό Τριανταφυλλίδη

τραγῳδία (τραγωδίας)

τραγωδία · τραγικός · τραγωδός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μέλος

μελωδία · μελόδραμα · μελοποιώ Λεξικό Τριανταφυλλίδη

εὐγενής (εὐγενεῖ)

ευγενής · ευγένεια · ευγενικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

φόνος (φόνου)

φόνος · φονιάς · φονικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη