Αντιγόνη, Έξοδος, Β΄ Σκηνή (στ. 1183-1256): ερμηνεία

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Η Ευρυδίκη βγαίνει από την κεντρική πύλη με δύο θεραπαινίδες· το «ὦ πάντες ἀστοί» δείχνει ότι ο χορός και ο Αγγελιοφόρος αντιπροσωπεύουν όλους τους Θηβαίους.
2. Η «Παλλάς» είναι η αττική προσωνυμία της Αθηνάς, που ο Σοφοκλής τη διαλέγει για χάρη των Αθηναίων θεατών.
3. Η Ευρυδίκη λιποθύμησε στο «τεθνᾶσιν» και δεν άκουσε για τον Αίμονα· ότι δεν είναι άμαθη στα κακά υπονοεί τη θυσία του άλλου γιου της, του Μεγαρέα.
4. Ο Αγγελιοφόρος παρουσιάζεται αυτόπτης και φιλαλήθης, γι᾽ αυτό η αφήγησή του ξαναζωντανεύει τα γεγονότα.
5. Το τραγικό λάθος βρίσκεται στη χρονική σειρά: ενώ καίνε και θάβουν τον Πολυνείκη, η Αντιγόνη απαγχονίζεται.
6. Ο τάφος είναι μαζί νυφικός και νεκρικός θάλαμος· ο Κρέων μαντεύει ότι οι θρήνοι είναι του γιου του, και ο «ἄθυμος» αφέντης έχει πια καταρρεύσει.
7. Η αυτοκτονία της Αντιγόνης είναι πράξη ηρωισμού και αξιοπρέπειας· ο Αίμων, σε παραφροσύνη, φτύνει και απορρίπτει τον πατέρα του και, οργισμένος με τον εαυτό του για την ανόσια απόπειρα, αυτοκτονεί.
8. Ο θάνατός του σημαδεύει την αρχή της πτώσης του Κρέοντα, ενώ οι δύο νέοι ενώνονται στον Άδη με συμβολική γαμήλια τελετή· η Ευρυδίκη μπαίνει βουβή στο ανάκτορο και ο Αγγελιοφόρος την ακολουθεί, για να γυρίσει ως Εξάγγελος.

Τι άλλαξε

• Η σιωπή της Ευρυδίκης και η ανησυχία του Αγγελιοφόρου προαναγγέλλουν τη νέα συμφορά της Δ΄ Σκηνής.

Πρόσωπα

Ευρυδίκη

λιποθυμά, ακούει σιωπηλή και φεύγει βουβή

Αγγελιοφόρος

αυτόπτης και φιλαλήθης αφηγητής, θα γυρίσει ως Εξάγγελος

Κρέων

κάνει το τραγικό λάθος της σειράς και καταρρέει

Αίμων

σε παραφροσύνη απορρίπτει τον πατέρα του και αυτοκτονεί

Αντιγόνη

η αυτοκτονία της ερμηνεύεται ως ηρωισμός και αξιοπρέπεια

Μεγαρέας

ο άλλος γιος της Ευρυδίκης, θυσιάστηκε για την πατρίδα

Εκάτη

θεά φύλακας των νεκρών και των μνημάτων

Δηιάνειρα και Ιοκάστη

ηρωίδες άλλων έργων που επίσης φεύγουν άφωνες

Όροι

αυτόπτης μάρτυρας

αυτός που είδε ο ίδιος τα γεγονότα

τραγικό λάθος

η λάθος χρονική σειρά των ενεργειών

ἐνοδία θεός

η Εκάτη, που γύριζε στα τρίστρατα

Παλλάς

αττική προσωνυμία της Αθηνάς

νυμφεῖον Ἅιδου

ο τάφος ως νυφικός και νεκρικός θάλαμος

παστάς

νυφική κάμαρα, εδώ με πέτρινο δάπεδο

ἄθυμος δεσπότης

ο Κρέων χωρίς πια ψυχική δύναμη

συμβολική γαμήλια τελετή

η ένωση των δύο νέων στον θάνατο

παραφροσύνη

η κατάσταση του Αίμονα στον τάφο

βουβή θλίψη

δείχνει το μέγεθος του πένθους

Εξάγγελος

φέρνει νέα από το εσωτερικό του παλατιού

κεντρική πύλη

από εκεί βγαίνει η Ευρυδίκη

Ετυμολογικά συγγενή

θεός (θεᾶς)

θεός · θεϊκός · θεολογία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πρόσωπον (προσώπῳ)

πρόσωπο · προσωπικός · προσωπικότητα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πλευρά (πλευραῖς)

πλευρά · πλευρικός · πλευρίτιδα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

δεσπότης (δεσπότου)

δεσπότης · δεσποτικός · δεσποτισμός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

γυνή

γυναίκα · γυναικείος · γυναικολόγος Λεξικό Τριανταφυλλίδη