Αντιγόνη, Δ΄ Στάσιμο (στ. 944-987): ερμηνεία

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Το στάσιμο έχει δύο στροφικά συστήματα. Ο χορός φέρνει τρία μυθικά πρόσωπα με παρόμοια μοίρα, για να τονίσει ότι κανείς θνητός δεν αποφεύγει τη δύναμη της μοίρας.
2. Η Δανάη, κόρη του Ακρίσιου του Άργους, φυλακίστηκε σε χάλκινο κελί εξαιτίας χρησμού ότι ο γιος της θα σκότωνε τον παππού· ο Δίας την επισκέφτηκε ως χρυσή βροχή και γέννησε τον Περσέα.
3. Ο Ακρίσιος την έριξε με το παιδί σε κιβώτιο στη θάλασσα, αλλά με τη βοήθεια του Δία έφτασαν σώοι στη Σέριφο.
4. Στους στ. 951-954 οι σύντομες φράσεις και η επανάληψη της άρνησης τονίζουν ότι από τη μοίρα κανείς δεν ξεφεύγει.
5. Ο Λυκούργος, βασιλιάς των Ηδωνών της Θράκης, εμπόδισε τη λατρεία του Διονύσου, φυλακίστηκε σε σπηλιά και κατάλαβε ότι ήταν τρέλα να αντιστέκεται στον θεό· η τιμωρία του ίσως προοικονομεί την τιμωρία του Κρέοντα.
6. Η Κλεοπάτρα, κόρη του Βοριά και της Ωρείθυιας, παντρεύτηκε τον Φινέα της Σαλμυδησσού και απέκτησε δύο γιους· ο Φινέας τη φυλάκισε για να παντρευτεί την Ειδοθέα, που τύφλωσε τα παιδιά της.
7. Η καταγωγή της από τον Ερεχθέα, γιο του Ηφαίστου και της Γης, και η ευτυχισμένη της νιότη κάνουν το πάθημά της πιο τραγικό· με την Αντιγόνη μοιάζει μόνο στο ότι η μοίρα της ήταν κακή.

Τι άλλαξε

• Το στάσιμο συνδέει την αποχώρηση της Αντιγόνης με τη δύναμη της μοίρας και, μέσω του Λυκούργου, αφήνει να φανεί η τιμωρία που περιμένει τον Κρέοντα.

Πρόσωπα

Δανάη

φυλακίστηκε σε χάλκινο κελί· μοιάζει με την Αντιγόνη

Ακρίσιος

βασιλιάς του Άργους, πατέρας της Δανάης, που τη φυλάκισε

Δίας

επισκέφτηκε τη Δανάη ως χρυσή βροχή

Περσέας

ο γιος της Δανάης και του Δία

Λυκούργος

βασιλιάς των Ηδωνών που τιμωρήθηκε για ασέβεια

Διόνυσος

τιμώρησε τον Λυκούργο

Κλεοπάτρα

κόρη του Βοριά, φυλακίστηκε από τον Φινέα

Φινέας

βασιλιάς της Σαλμυδησσού, άντρας της Κλεοπάτρας

Ειδοθέα

κόρη του Κάδμου, τύφλωσε τα παιδιά της Κλεοπάτρας

Πλήξιππος και Λανδίων

οι δύο γιοι της Κλεοπάτρας

Όροι

στάσιμο

χορικό άσμα ανάμεσα σε δύο επεισόδια

στροφικό σύστημα

στροφή και αντιστροφή που αντιστοιχούν

μυθικό παράδειγμα

μύθος που φωτίζει την τύχη του ήρωα

προοικονομία

προετοιμασία για όσα θα ακολουθήσουν

λυρικό στοιχείο

συναίσθημα που εκφράζεται με εικόνες

επανάληψη της άρνησης

οὔτ'... οὐ... οὐχ: κανείς δεν γλιτώνει

ασέβεια

προσβολή προς τους θεούς

μοιριδία δύνασις

η δύναμη της μοίρας

χαλκόδετοι αὐλαί

χάλκινο κελί

ζεύχθη

δέθηκε, φυλακίστηκε

κερτόμιοι γλῶσσαι

χλευαστικά λόγια

Ηδωνοί

θρακικός λαός, υπήκοοι του Λυκούργου

Σαλμυδησσός

πόλη της Θράκης, έδρα του Φινέα

Ετυμολογικά συγγενή

δεσμός (δεσμῷ)

δεσμός · δεσμεύω · δέσμευση Λεξικό Τριανταφυλλίδη

Μοῦσα (Μούσας)

μουσική · μουσικός · μουσείο Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἀκμή (ἀκμαῖσιν)

ακμή · ακμαίος · ακμάζω Λεξικό Τριανταφυλλίδη

ἐκφεύγω (ἐκφύγοιεν)

φυγή · διαφυγή · φυγάδας Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μοιριδία (μοῖρα)

μοίρα · μοιραίος · μοιρολόι Λεξικό Τριανταφυλλίδη

κυάνεος (κυανέαιν)

κυανός · κυανόλευκος Λεξικό Τριανταφυλλίδη