Κατά τα σχόλια του βιβλίου, ο πρόλογος στήνει τον άξονα του έργου: η Αντιγόνη, από αγάπη για τον αδελφό και σεβασμό στους θεούς, αψηφά τη διαταγή του Κρέοντα, ενώ η Ισμήνη υποτάσσεται στην εξουσία. Ο Σοφοκλής βάζει δίπλα δίπλα δύο αντίθετους χαρακτήρες.
Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥΑΡΧΑΙΑΠΡΟΛΟΓΟΣ15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Ο πρόλογος είναι, κατά τον ορισμό του Αριστοτέλη, όλο το μέρος της τραγωδίας πριν από την πάροδο του χορού. Σκηνή: το προαύλιο του παλατιού της Θήβας την αυγή, μια μέρα μετά τη μονομαχία των δύο αδελφών και τη φυγή των Αργείων.
Τα πρόσωπα παρουσιάζονται με προσφωνήσεις· η τρυφερή προσφώνηση της Αντιγόνης προς την Ισμήνη δίνει από την αρχή τον τόνο του πάθους της.
Πάνω από τον οίκο των Λαβδακιδών βαραίνει θεϊκή κατάρα: πατροκτονία, αιμομιξία και αυτοτύφλωση του Οιδίποδα, διπλή αδελφοκτονία, και τώρα απειλεί τις δύο κόρες.
Η Αντιγόνη αποδοκιμάζει τη διαταγή: λέει τον Κρέοντα «στρατηγό», τον ειρωνεύεται ως «ἀγαθόν» και απαντά με οργισμένη ερώτηση· οι περιφραστικοί παρακείμενοι δείχνουν την ταραχή της.
Ο Κρέων στηρίζεται στην ηθική της εποχής του, να αγαπάς τον φίλο και να μισείς τον εχθρό, αφού ο Πολυνείκης στράφηκε κατά της πατρίδας· αγνοεί όμως τη συνήθεια να θάβεται ακόμη και ο προδότης, έξω από την πόλη.
Η Αντιγόνη προσπαθεί να κεντρίσει τη φιλοτιμία της Ισμήνης με την ευγενική τους καταγωγή· η Ισμήνη βλέπει μόνο «κινδύνευμα», θυμίζει τις συμφορές του γένους και προβάλλει ότι οι γυναίκες υποτάσσονται στους άνδρες.
Η ρήξη είναι άμεση. Με το οξύμωρο «ὅσια πανουργήσασ᾽» η Αντιγόνη δηλώνει ότι παραβαίνει την εντολή της εξουσίας αλλά υπακούει στη θεϊκή επιταγή, και δέχεται να πεθάνει γι᾽ αυτό.
Η αμετάκλητη απόφασή της κρατά τους θεατές σε αγωνία· η σκηνή προοικονομεί τον χορό και τον Κρέοντα. Η Αντιγόνη φεύγει από την αριστερή πάροδο και η Ισμήνη μπαίνει στο παλάτι.
Τι άλλαξε
Ο βασικός άξονας του έργου διαφαίνεται ήδη: η αγάπη για τον νεκρό και η θεϊκή επιταγή απέναντι στη διαταγή της εξουσίας, με τον Κρέοντα παρόντα μέσα από τη διαταγή του, αν και δεν εμφανίζεται.
Πρόσωπα
Αντιγόνη
και θέλει και μπορεί· αψηφά τη διαταγή για χάρη του αδελφού
Ισμήνη
ο θεατρικός αντίποδας: θέλει αλλά δεν μπορεί
Κρέων
απών από τη σκηνή, παρών μέσα από τη διαταγή του
Πολυνείκης
θεωρείται προδότης και καταδικάζεται να μείνει άταφος
Ετεοκλής
ο αδελφός που θάφτηκε με τιμές
Οιδίπους
πρώτο θύμα της κατάρας των Λαβδακιδών
Άδραστος
πεθερός του Πολυνείκη, ο μόνος από τους επτά ηγέτες που σώθηκε
Φωκίων
στρατηγός που κατηγορήθηκε ως προδότης και τάφηκε στη Μεγαρίδα
Γιατί η Αντιγόνη ονομάζει τον Κρέοντα «στρατηγό» και όχι βασιλιά;
Κατά τα σχόλια, τον λέει με τον παλιό στρατιωτικό του τίτλο, δείχνοντας ότι δεν αναγνωρίζει τη νέα του εξουσία. Λίγο μετά τον αποκαλεί ειρωνικά «ἀγαθόν».
Πώς διαφέρουν οι χαρακτήρες της Αντιγόνης και της Ισμήνης στον πρόλογο;
Η Ισμήνη θέλει αλλά δεν μπορεί: φοβάται, βλέπει την ταφή ως επικίνδυνη πράξη και υποτάσσεται στην εξουσία. Η Αντιγόνη και θέλει και μπορεί, και γίνεται σκληρή απέναντι στη δειλία της αδελφής της.
Γιατί ήταν τόσο βαρύ να μείνει ένας νεκρός άταφος;
Οι αρχαίοι πίστευαν ότι χωρίς ταφή και νεκρικές τιμές η ψυχή δεν περνούσε την πύλη του Άδη ούτε έβρισκε ησυχία. Ακόμη και ο προδότης θαβόταν, έστω έξω από τα όρια της πόλης, και αυτή τη συνήθεια παραβιάζει ο Κρέων.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.