Αντιγόνη, Β΄ Επεισόδιο, Β΄ Σκηνή (στ. 441-525): κείμενο

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Ο Κρέων ρωτά την Αντιγόνη, που κοιτάζει κάτω, αν παραδέχεται την πράξη· εκείνη την ομολογεί χωρίς να αρνηθεί τίποτα. Ο φύλακας αφήνεται να φύγει ελεύθερος.
2. Σε σύντομη ερώτηση αν ήξερε το κήρυγμα, η Αντιγόνη απαντά ότι ήταν γνωστό σε όλους.
3. Όταν ο Κρέων ρωτά πώς τόλμησε να παραβεί τους νόμους του, απαντά ότι αυτή την απαγόρευση δεν την όρισαν ο Δίας και η Δίκη, και ότι ένα θνητό κήρυγμα δεν ξεπερνά τους άγραφους νόμους των θεών, που ζουν από πάντα.
4. Δεν θα φοβόταν τη γνώμη κανενός ανθρώπου για να τιμωρηθεί από τους θεούς. Ήξερε ότι θα πεθάνει ούτως ή άλλως, και ο πρόωρος θάνατος είναι κέρδος για όποιον ζει μέσα σε συμφορές· αν ο Κρέων τη θεωρεί ανόητη, ίσως ανόητος είναι αυτός που την κρίνει.
5. Ο χορός βλέπει στην κόρη την ωμότητα του πατέρα της: δεν ξέρει να υποχωρεί στις συμφορές.
6. Ο Κρέων απαντά με εικόνες: το πιο σκληρό σίδερο σπάει, και τα άγρια άλογα δαμάζονται με μικρό χαλινάρι. Της καταλογίζει διπλή ύβρη, την παράβαση και την καύχηση, και δηλώνει ότι δεν θα ήταν άντρας αν την άφηνε ατιμώρητη.
7. Καταδικάζει σε θάνατο και την Ισμήνη, που την είδε μέσα ταραγμένη, και διατάζει να τη φέρουν. Η Αντιγόνη τον προκαλεί να την εκτελέσει χωρίς αργοπορία και λέει ότι η ταφή του αδελφού της τής δίνει την πιο λαμπρή δόξα· όλοι θα το έλεγαν, αν δεν τους έκλεινε το στόμα ο φόβος.
8. Στη στιχομυθία ο Κρέων προβάλλει ότι ο Πολυνείκης επιτέθηκε στην πατρίδα, ενώ ο αδελφός του την υπερασπίστηκε, και ότι ο εχθρός μένει εχθρός και νεκρός. Η Αντιγόνη απαντά ότι ο Άδης ζητά ίσους νόμους και ότι γεννήθηκε για την αγάπη· ο Κρέων κλείνει ότι όσο ζει δεν θα τον κυβερνά γυναίκα.

Τι άλλαξε

• Η Αντιγόνη είναι καταδικασμένη σε θάνατο, και ο Κρέων στρέφεται και κατά της Ισμήνης, που καλείται στη σκηνή.

Πρόσωπα

Κρέων

ανακρίνει την Αντιγόνη και την καταδικάζει

Αντιγόνη

ομολογεί και υπερασπίζεται τους άγραφους νόμους

Χορός

βλέπει στην κόρη την ωμότητα του πατέρα της

Φύλακας

αφήνεται ελεύθερος στην αρχή της σκηνής

Ισμήνη

ο Κρέων την κατηγορεί ως συνένοχη και ζητά να τη φέρουν

Πολυνείκης

ο αδελφός που θάφτηκε, εχθρός της πόλης για τον Κρέοντα

Ετεοκλής

ο αδελφός που έπεσε υπερασπίζοντας τη Θήβα

Δίας και Δίκη

οι θεοί στους οποίους η Αντιγόνη αποδίδει τους άγραφους νόμους

Όροι

νεύω κάρα

σκύβω το κεφάλι

κομίζοις ἄν

μπορείς να φύγεις (ήπια εντολή)

ὑπερβαίνω νόμους

παραβαίνω τους νόμους

ἄγραπτα κἀσφαλῆ νόμιμα

άγραφοι και αμετακίνητοι νόμοι

φρόνημα

διάθεση, εδώ αλαζονεία

μόρος

μοίρα, θάνατος

ὀφλισκάνω μωρίαν

με θεωρούν ανόητο

εἴκω

υποχωρώ

περισκελής

πολύ σκληρός, άκαμπτος

ἀνατί

χωρίς τιμωρία

Ζεὺς Ἑρκεῖος

ο Δίας, προστάτης του σπιτιού

ὁμόσπλαγχνος

αδελφός, από τα ίδια σπλάχνα

ὑπίλλω στόμα

κλείνω το στόμα από φόβο

συνέχθειν / συμφιλεῖν

μοιράζομαι το μίσος / την αγάπη

Ετυμολογικά συγγενή

γράφω (ἄγραπτα)

άγραφος · γραπτός · συγγραφέας Λεξικό Τριανταφυλλίδη

θνῄσκω (θνητόν, θανοῦμαι)

θνητός · θνησιμότητα · θάνατος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

σίδηρος (σίδηρον)

σίδερο · σιδηρόδρομος · σιδηρουργός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πῦρ (πυρὸς)

πυρκαγιά · πυροσβέστης · πυροτέχνημα Λεξικό Τριανταφυλλίδη

γλῶσσα (γλῶσσαν)

γλωσσικός · γλωσσολογία · πολύγλωσσος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

τυραννίς

τύραννος · τυραννία · τυραννικός Λεξικό Τριανταφυλλίδη

γυνή

γυναικείος · γυναικολόγος · γυναικωνίτης Λεξικό Τριανταφυλλίδη