Αντιγόνη, Δ΄ Στάσιμο (στ. 944-987): κείμενο

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Πρώτο παράδειγμα η Δανάη: άλλαξε το φως του ουρανού με έναν χάλκινο θάλαμο σαν τάφο, αν και ήταν αρχοντικής γενιάς και φύλαγε μέσα της τον σπόρο του Δία, τη χρυσή βροχή.
2. Ο χορός δηλώνει ότι η δύναμη της μοίρας είναι φοβερή: πλούτος, πόλεμος, πύργοι και καράβια δεν της ξεφεύγουν.
3. Δεύτερο παράδειγμα ο οξύθυμος γιος του Δρύαντα, βασιλιάς των Ηδωνών, που για τη χλευαστική του οργή ο Διόνυσος τον έκλεισε σε πέτρινη φυλακή· εκεί ξεθύμανε η μανία του και κατάλαβε ότι είχε προσβάλει τον θεό.
4. Το σφάλμα του: σταματούσε τις γυναίκες που κατείχε ο θεός και τους βακχικούς πυρσούς, και ερέθιζε τις Μούσες που αγαπούν τον αυλό.
5. Τρίτο παράδειγμα στη Σαλμυδησσό της Θράκης, κοντά στον Βόσπορο: ο Άρης είδε τους δύο γιους του Φινέα τυφλωμένους από την άγρια γυναίκα του πατέρα τους, με ματωμένα χέρια και αιχμές από σαΐτες αργαλειού.
6. Τα παιδιά έλιωναν κλαίγοντας τη μοίρα τους και της μητέρας τους, που είχε κάνει δυστυχισμένο γάμο.
7. Η μητέρα τους ήταν από την αρχαία γενιά των Ερεχθειδών, κόρη του Βοριά, μεγαλωμένη στις σπηλιές και στις θύελλες του πατέρα της, γρήγορη σαν άλογο στα βουνά· κι όμως οι Μοίρες έφτασαν και σε εκείνη.

Τι άλλαξε

• Το στάσιμο κλείνει με την προσφώνηση «ὦ παῖ»: ο χορός απευθύνει τα παραδείγματα στην Αντιγόνη που μόλις έφυγε.

Πρόσωπα

Χορός

τραγουδά τα μυθικά παραδείγματα

Δανάη

κλείστηκε σε χάλκινο θάλαμο, αν και δέχτηκε τον Δία ως χρυσή βροχή

Λυκούργος (ο γιος του Δρύαντα)

βασιλιάς των Ηδωνών, φυλακίστηκε από τον Διόνυσο

Διόνυσος

τιμωρεί αυτόν που χλεύασε τη λατρεία του

Φινέας και οι δύο γιοι του

τα παιδιά τυφλώθηκαν από τη γυναίκα του πατέρα τους

Η κόρη του Βοριά

η μητέρα των παιδιών του Φινέα, από τη γενιά του Ερεχθέα

Άρης

ο θεός του τόπου, που είδε την τύφλωση

Μοίρες

οι αιώνιες θεότητες της μοίρας που δεν αφήνουν κανέναν

Όροι

ἔτλα (τλάω)

υπέμεινε, άντεξε

χαλκόδετος

δεμένος, ενισχυμένος με χαλκό

τυμβήρης θάλαμος

θάλαμος σαν τάφος

κατεζεύχθη

φυλακίστηκε, δέθηκε

χρυσόρυτος

που ρέει σαν χρυσάφι

μοιριδία δύνασις

η δύναμη της μοίρας

ὄλβος

πλούτος, ευημερία

ἁλίκτυπος

που τον χτυπά η θάλασσα

ὀξύχολος

οξύθυμος, ευέξαπτος

κερτόμιος

χλευαστικός, περιπαικτικός

ἔνθεος

που τον κατέχει θεός

φίλαυλος

που αγαπά τον αυλό

κερκίς

σαΐτα του αργαλειού

ἀρχαιογόνος

από πολύ παλιά γενιά

Ετυμολογικά συγγενή

μανία (μανίας)

μανία · μανιακός · μανιώδης Λεξικό Τριανταφυλλίδη

γλῶσσα (γλώσσαις)

γλώσσα · γλωσσικός · γλωσσολογία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

θύελλα (θυέλλῃσιν)

θύελλα · θυελλώδης Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πετρώδης (πετρώδει)

πετρώδης · πέτρα · πετρώνω Λεξικό Τριανταφυλλίδη

αἱματηρός (αἱματηραῖς)

αιματηρός · αίμα · αιμορραγία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

τυφλόω (τυφλωθὲν)

τυφλός · τυφλώνω · τύφλωση Λεξικό Τριανταφυλλίδη