Η πνευματική ζωή της ύστερης αρχαιότητας (4ος-6ος αι. μ.Χ.): ρωμαϊκή κρατική παράδοση, ελληνική παιδεία και χριστιανική πίστη, τα πνευματικά κέντρα, το Πανδιδακτήριο, οι λόγιοι της «θύραθεν» παιδείας και οι Πατέρες της Εκκλησίας, οι ιστορικοί και οι χρονογράφοι.
Α΄ Λυκείου · Ιστορία · Κεφαλαιο VII · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 4ος ως 6ος αιώνας μ.Χ.
Τι έγινε
Στην ύστερη αρχαιότητα η πνευματική ζωή επηρεάζεται από την ελληνορωμαϊκή παράδοση και από τη χριστιανική θεολογία και λατρεία.
Πνευματικά κέντρα είναι η Αλεξάνδρεια, η Αντιόχεια, η Αθήνα και η νέα πρωτεύουσα, με φιλοσοφία, ρητορική και χριστιανική σκέψη.
Ο Κωνστάντιος ιδρύει βασιλική βιβλιοθήκη με εργαστήριο αντιγραφής χειρογράφων, που σώζει την αρχαία γραμματεία.
Ο Θεοδόσιος Β΄ ιδρύει το Πανδιδακτήριο (425 μ.Χ.)· ο Ιουστινιανός κλείνει τις φιλοσοφικές σχολές των Αθηνών αλλά κρατά της Αλεξάνδρειας και ενισχύει τη νομική.
Οι λόγιοι χωρίζονται σε εκπροσώπους της «θύραθεν» παιδείας (Λιβάνιος, Θεμίστιος, Ιουλιανός) και σε Πατέρες της Εκκλησίας (Μ. Βασίλειος, Γρηγόριος Ναζιανζηνός, Γρηγόριος Νύσσης, Ιω. Χρυσόστομος).
Ο Προκόπιος γράφει την ιστορία του Ιουστινιανού· ο Ιωάννης Μαλάλας είναι ο γνωστότερος χρονογράφος.
Αναπτύσσονται οι Βίοι Αγίων, σε λαϊκή γλώσσα, για να τονώσουν τη θρησκευτική πίστη· γνωστότερος ο Ιωάννης Μόσχος.
Ποιοι τρεις παράγοντες διαμόρφωσαν το Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος;
Η ρωμαϊκή κρατική παράδοση, η ελληνική παιδεία και η χριστιανική πίστη. Χωρίς έναν από τους τρεις είναι πολύ δύσκολο να καταλάβει κανείς το Βυζάντιο.
Τι ήταν το Πανδιδακτήριο;
Το πρώτο κρατικό πανεπιστήμιο, που ίδρυσε στην Κωνσταντινούπολη ο Θεοδόσιος Β΄ το 425 μ.Χ., με τη συμβολή της συζύγου του Αθηναΐδας-Ευδοκίας και της αδελφής του Πουλχερίας. Θεολογία δεν διδασκόταν εκεί· υπήρχε ξεχωριστή θεολογική σχολή του πατριαρχείου.
Τι διαφορά έχει ο ιστορικός από τον χρονογράφο;
Οι ιστορικοί, όπως ο Προκόπιος, μιμούνταν τους κλασικούς, έγραφαν στην αττική διάλεκτο και αφηγούνταν την ιστορία της εποχής τους. Οι χρονογράφοι, όπως ο Ιωάννης Μαλάλας, ξεκινούσαν από τη δημιουργία του κόσμου ως τις μέρες τους.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.