Η χριστιανική τέχνη των πρώτων αιώνων πέρασε από την πρωτοχριστιανική φάση των κατακομβών και των ευκτήριων οίκων στην παλαιοχριστιανική τέχνη του 4ου ως 6ου αιώνα, με βασιλικές, περίκεντρα κτήρια, την Αγία Σοφία και τα ψηφιδωτά της Ραβέννας και της Θεσσαλονίκης.
Α΄ Λυκείου · Ιστορία · Κεφαλαιο VII · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1ος ως 6ος αι. μ.Χ.
Γιατί
Οι πρώτοι χριστιανοί απέρριπταν την ελληνική τέχνη ως ειδωλολατρική, όμως η επαφή με την ελληνική παιδεία και οι ανάγκες της λατρείας τους έκαναν να δανειστούν στοιχεία της.
Τι έγινε
Η πρωτοχριστιανική τέχνη γεννήθηκε εκεί όπου οι πρώτοι χριστιανοί προσεύχονταν και έθαβαν τους νεκρούς τους, στο περιθώριο της νομιμότητας.
Οι πρώτες εκκλησίες ήταν σπίτια πλούσιων χριστιανών· από τα τέλη του 2ου αι. προσαρμόστηκαν σε ευκτήριους οίκους, με χαρακτηριστικό δείγμα στη Δούρα Ευρωπό (230 μ.Χ.).
Στις κατακόμβες της Ρώμης και της Μήλου οι νεκροί θάβονταν στα πλάγια των σηράγγων· οι τοιχογραφίες είχαν ειδωλολατρικά διακοσμητικά θέματα, βιβλικές σκηνές και σύμβολα όπως η άγκυρα, το ψάρι, ο Ορφέας και ο Καλός Ποιμένας.
Η παλαιοχριστιανική αρχιτεκτονική έχει τρεις τύπους: βασιλική, περίκεντρο κτήριο και βασιλική με τρούλο.
Η βασιλική προήλθε από το ρωμαϊκό δημόσιο κτήριο· πήρε αψίδα στα ανατολικά, τρία κλίτη και νάρθηκα για τους κατηχούμενους· π.χ. Άγιος Απολλινάριος, Άγιος Δημήτριος, Αχειροποίητος.
Τα περίκεντρα κτήρια ήταν αρχικά μαυσωλεία ή βαπτιστήρια με θόλο, όπως η Ροτόντα της Θεσσαλονίκης· η Αγία Σοφία (532-537) του Ανθέμιου και του Ισίδωρου ενώνει βασιλική και θόλο.
Τα ψηφιδωτά, με κέντρα την Κωνσταντινούπολη, τη Ραβέννα και τη Θεσσαλονίκη, φέρνουν χρυσό βάθος και μετωπικές μορφές χωρίς όγκο.
Η γλυπτική περιορίστηκε σε διάκοσμο κιονοκράνων, θωρακίων και σαρκοφάγων και σε αυτοκρατορικούς ανδριάντες· άνθισαν η μικροτεχνία και η υφαντική.
Ποια η διαφορά πρωτοχριστιανικής και παλαιοχριστιανικής τέχνης;
Πρωτοχριστιανική λέγεται η τέχνη των τριών πρώτων αιώνων, ώσπου το 313 μ.Χ. ο Χριστιανισμός έγινε νόμιμη θρησκεία. Παλαιοχριστιανική είναι η τέχνη του 4ου ως 6ου αιώνα, όταν η νέα πίστη πορευόταν πια ελεύθερα.
Ποιοι ήταν οι αρχιτεκτονικοί τύποι της παλαιοχριστιανικής εποχής;
Η βασιλική, ορθογώνια με αψίδα στα ανατολικά και τρία κλίτη· τα περίκεντρα ή κυκλικά κτήρια με ημισφαιρικό θόλο· και η βασιλική με τρούλο, που συνδυάζει τα δύο, με κορυφαίο δείγμα την Αγία Σοφία.
Ποια είναι τα γνωρίσματα της παλαιοχριστιανικής ζωγραφικής;
Το χρυσό βάθος παίρνει τη θέση του τοπίου, η προοπτική και ο όγκος χάνονται, και οι μορφές εικονίζονται μετωπικά με μεγάλα μάτια, για να φανεί η πνευματική τους υπόσταση.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.