Από το 750 έως το 480 π.Χ. οι Έλληνες οργανώνονται σε πόλεις-κράτη, ιδρύουν αποικίες στη Μεσόγειο, γράφουν τους νόμους τους, και η Αθήνα φτάνει στη δημοκρατία.
Α΄ Λυκείου · Ιστορία · Κεφαλαιο II · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ περίπου 750 έως 480 π.Χ.
Γιατί
Ο πληθυσμός αυξάνεται και η καλλιεργήσιμη γη, συγκεντρωμένη σε λίγους, δεν φτάνει.
Οι ευγενείς, με δύναμη που στηρίζεται στην κατοχή της γης, περιορίζουν τη βασιλική εξουσία.
Όσοι πλουτίζουν από τη βιοτεχνία, το εμπόριο και τη ναυτιλία ζητούν μερίδιο στην εξουσία.
Τι έγινε
Από τα μέσα του 8ου έως τα μέσα του 6ου αι. π.Χ. ο δεύτερος αποικισμός απλώνει τους Έλληνες στη Μεσόγειο και στον Εύξεινο Πόντο. Οι αποικίες είναι αυτόνομες και αυτάρκεις πόλεις-κράτη.
Η κρίση αντιμετωπίζεται με βιοτεχνία και εμπόριο, όπως στην Αθήνα, με κατάκτηση γειτόνων, όπως στη Σπάρτη, ή και με αποικίες, όπως στην Κόρινθο και τη Μίλητο.
Το νόμισμα γίνεται το κύριο μέσο συναλλαγής, και οι νέοι πλούσιοι διεκδικούν μερίδιο στην εξουσία.
Η οπλιτική φάλαγγα συγκεντρώνει πολίτες που οπλίζονται με δικά τους έξοδα και καλλιεργεί την ιδέα της ισότητας.
Νομοθέτες όπως ο Δράκων και ο Σόλων στην Αθήνα καταγράφουν το άγραφο δίκαιο, και η συμμετοχή στην εξουσία γίνεται ανάλογη με το εισόδημα.
Σε πολλές πόλεις ευγενείς με τη στήριξη των κατώτερων ομάδων παίρνουν την εξουσία ως τύραννοι, όπως ο Πεισίστρατος στην Αθήνα.
Η Σπάρτη διαμορφώνει τον 7ο αι. π.Χ. ολιγαρχικό πολίτευμα, ενώ η Αθήνα περνά από την αριστοκρατία έως τη θεμελίωση της δημοκρατίας στα τέλη του 6ου αι. π.Χ.
Τι άλλαξε
Η πόλη-κράτος γίνεται ο βασικός θεσμός πολιτικής οργάνωσης, και μέσα της γεννιούνται η δημοκρατία, το θέατρο και η φιλοσοφία.
Στην Ιωνία γεννιέται η φιλοσοφία, και οι πρώτοι φυσικοί φιλόσοφοι επιχειρούν να εξηγήσουν τη δημιουργία του κόσμου.
Η εποχή κλείνει με τους περσικούς πολέμους, τους πρώτους «εθνικούς» πολέμους των Ελλήνων, που δυναμώνουν την εθνική τους συνείδηση.
Πρόσωπα
Σόλων
Αθηναίος νομοθέτης που έκανε τη συμμετοχή στη διακυβέρνηση ανάλογη με την οικονομική κατάσταση των πολιτών.
Πεισίστρατος
Τύραννος της Αθήνας, από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις τυράννων της αρχαϊκής εποχής.
Κλεισθένης
Με τη μεταρρύθμισή του, μετά την πτώση της τυραννίδας, άνοιξε στην Αθήνα τον δρόμο προς τη δημοκρατία.
Όροι
μητρόπολη
Η μητέρα-πόλη που οργάνωνε εξ ολοκλήρου την ίδρυση μιας αποικίας, με την οποία οι δεσμοί ήταν συνήθως χαλαροί.
στενοχωρία
Το πρόβλημα της αύξησης του πληθυσμού μπροστά σε λίγη καλλιεργήσιμη γη, κύριο αίτιο του αποικισμού.
οπλιτική φάλαγγα
Νέο στρατιωτικό σώμα από πολίτες που είχαν την ευχέρεια να εξοπλίζονται με δικά τους έξοδα.
αισυμνήτες
Πρόσωπα κοινής αποδοχής, κυρίως ευγενείς, στα οποία ανατέθηκε η καταγραφή των νόμων.
τιμοκρατικό πολίτευμα
Πολίτευμα όπου οι πολίτες διακρίνονται με κριτήριο τα τιμήματα, δηλαδή το εισόδημα.
Χρονολογίες
750 π.Χ.
Αρχή της αρχαϊκής εποχής στην Ελλάδα
499 π.Χ.
Αρχή της ιωνικής επανάστασης κατά των Περσών
492 π.Χ.
Υποταγή της Θράκης και της Μακεδονίας στους Πέρσες
490 π.Χ.
Η μάχη του Μαραθώνα
481 π.Χ.
Το συνέδριο της Κορίνθου κατά των Περσών
480 π.Χ.
Η μάχη της Ιμέρας κατά των Καρχηδονίων
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Πότε είναι η αρχαϊκή εποχή;
Από τα μέσα περίπου του 8ου αι. π.Χ. έως την πρώτη εικοσαετία του 5ου, δηλαδή 750 έως 480 π.Χ., από τον δεύτερο αποικισμό έως τους περσικούς πολέμους.
Γιατί έφυγαν τόσοι άποικοι;
Κυρίως λόγω της στενοχωρίας: ο πληθυσμός μεγάλωνε και η καλλιεργήσιμη γη ήταν λίγη. Έλειπαν επίσης μέταλλα, αναζητούσαν νέες αγορές, και πολιτικές κρίσεις απομόνωναν ομάδες κατοίκων.
Πώς άλλαξαν τα πολιτεύματα;
Κατά το θεωρητικό σχήμα: βασιλεία, αριστοκρατία, ολιγαρχία, τυραννίδα, δημοκρατία. Μετά την πτώση των τυράννων οι περισσότερες πόλεις γύρισαν στην ολιγαρχία, ενώ η Αθήνα με τον Κλεισθένη πήρε τον δρόμο της δημοκρατίας.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.