Ο μυκηναϊκός πολιτισμός της ύστερης εποχής του χαλκού (1600 έως 1100 π.Χ.): οι πηγές του με τη γραμμική Β΄, η οργάνωση γύρω από τα ανάκτορα, η εξάπλωση στη Μεσόγειο, η παρακμή και η τέχνη του.
Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑΚΕΦΑΛΑΙΟ II15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Ύστερη εποχή του χαλκού, 1600 έως 1100 π.Χ.
Τι έγινε
Ο πολιτισμός πήρε το όνομά του από τις Μυκήνες και τον δημιούργησαν ελληνικά φύλα, Αχαιοί, Δαναοί, Ίωνες, Αργείοι, που δέχτηκαν μινωικές επιδράσεις και απλώθηκαν στο Αιγαίο.
Τα κέντρα του, όπως Μυκήνες, Τίρυνθα, Πύλος, Θήβα, Αθήνα και Ιωλκός, χτίζονταν σε θέσεις με εποπτεία, με ανάκτορο και ισχυρή οχύρωση.
Οι ανασκαφές του Σλήμαν στις Μυκήνες (1876) έδωσαν ιστορική βάση στα έπη· η αποκρυπτογράφηση της γραμμικής Β΄ (1952) έδειξε ότι οι Μυκηναίοι μιλούσαν ελληνικά.
Η οικονομία στηρίχτηκε στο εμπόριο γύρω από τα μέγαρα· η κοινωνία είχε γεωργούς, ειδικευμένους τεχνίτες, εμπόρους, ιερείς, επαγγελματίες στρατιώτες και στη βάση τους δούλους.
Δεν υπήρξε ενιαίο κράτος αλλά πιθανόν μικρότερα «ομοσπονδιακά» κράτη, ίσως υποτελή στις Μυκήνες, με άνακτα, λααγέτα, επέτες και τελεστές.
Από τα τέλη του 15ου αι. π.Χ. κυριάρχησαν στην Κρήτη και στο Αιγαίο, αποίκισαν την Κύπρο τον 13ο αι. π.Χ. και έφτασαν ως την Ουγκαρίτ, την Αίγυπτο και τη δυτική Μεσόγειο· η τρωική εκστρατεία ήταν πιθανότατα στα τέλη του 13ου αι. π.Χ.
Κοινή γλώσσα, κοινή θρησκεία και ομοιομορφία στον υλικό βίο έδιναν συνοχή· η τέχνη τους είχε αυστηρή συγκρότηση, με ακροπόλεις, μέγαρα και θολωτούς τάφους.
Τι άλλαξε
Η απώλεια των αγορών της Ανατολής από τον 12ο αι. π.Χ. οδήγησε σταδιακά στη διάλυση του μυκηναϊκού κόσμου.
Πρόσωπα
Ερρίκος Σλήμαν (Heinrich Schliemann)
Γερμανός έμπορος που ανέσκαψε την Τροία και τις Μυκήνες και έδωσε ιστορική βάση στα ομηρικά έπη
M. Ventris και J. Chadwick
αποκρυπτογράφησαν τη γραμμική Β΄ το 1952
Αχιγιάβα
λαός που αναφέρεται με τιμή σε χεττιτικές πινακίδες· πιθανόν οι Αχαιοί
Αχαϊβάσα
Αχαιοί που κατά αιγυπτιακές επιγραφές εισέβαλαν με τους λαούς της θάλασσας στην Αίγυπτο στις αρχές του 12ου αι. π.Χ.
Θουκυδίδης
αρχαίος ιστορικός· θεωρεί την τρωική εκστρατεία την πρώτη κοινή επιχείρηση των Ελλήνων
Όροι
γραμμική Β΄
συλλαβική γραφή των μυκηναϊκών ανακτόρων που αποδίδει πρώιμη ελληνική γλώσσα
άνακτας (wa-na-ka)
ο ανώτατος άρχοντας, κύριος του ανακτόρου
λααγέτας (ra-wa-ke-ta)
τοπικός άρχοντας, διοικητής περιφέρειας, υποτελής στον άνακτα
επέτες (e-qe-ta)
οι ακόλουθοι, ευγενείς
βασιλεύς (qa-si-re-u)
στους Μυκηναίους ο επικεφαλής οποιασδήποτε ομάδας, ενώ στα ομηρικά έπη ο ανώτατος άρχοντας
μέγαρο
ορθογώνιο κτίριο με ανοικτό χώρο, πρόδομο και κυρίως αίθουσα με εστία και τέσσερις κίονες, πυρήνας του ανακτόρου
θολωτός τάφος
κτιστός θάλαμος σε σχήμα κυψέλης με διάδρομο, που σκεπαζόταν με χώμα σαν μικρός λόφος
κυανουργός
τεχνίτης του λαζουρίτη λίθου ή γυάλινων απομιμήσεών του
πρωτο-ιστορία
η θέση του μυκηναϊκού πολιτισμού ανάμεσα στην προϊστορία και την ιστορία
Γιατί είναι σημαντική η αποκρυπτογράφηση της γραμμικής Β΄;
Έδειξε ότι είναι συλλαβική γραφή που αποδίδει μια πρώιμη μορφή της ελληνικής, παλαιότερη από τη γλώσσα των ομηρικών επών, και έτσι επιβεβαίωσε την ελληνικότητα του μυκηναϊκού πολιτισμού.
Ποιος ήταν ο άνακτας;
Ο ανώτατος άρχοντας κάθε μυκηναϊκού κράτους, κύριος του ανακτόρου από όπου πήγαζε κάθε εξουσία, κατά τις πινακίδες της Πύλου.
Γιατί παράκμασε ο μυκηναϊκός κόσμος;
Από τον 12ο αι. π.Χ. οι επιδρομές των λαών της Θάλασσας στην Ανατολή έκοψαν το εμπόριο που ήταν ζωτικό για τους Μυκηναίους. Η οικονομία των ανακτόρων κλονίστηκε και ίσως εσωτερικές διενέξεις ολοκλήρωσαν την καταστροφή.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.