Φωνηεντόληκτα ουσιαστικά της Γ κλίσης (μονόθεμα)

Τα φωνηεντόληκτα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης με ένα μόνο θέμα: όσα λήγουν σε -ως, -ωος (ἥρως, Τρώς) και όσα λήγουν σε -υς, -υος (βότρυς, κλιτύς, μῦς), και οι ιδιαιτερότητες στην κλίση των δεύτερων.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 315 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Τα φωνηεντόληκτα της γ΄ κλίσης έχουν θέμα που λήγει σε φωνήεν· όσα έχουν ένα θέμα λέγονται μονόθεμα.
Ήδη γνωστά από το Γυμνάσιο είναι τα ουσιαστικά σε -ευς, -εως και σε -ις, -εως.
Νέα κατηγορία α΄: σε -ως, -ωος, όπως ἥρως, ἥρωος και Τρώς, Τρωός· κλίνονται ομαλά.
Νέα κατηγορία β΄: σε -υς, -υος, όπως βότρυς, κλιτύς, μῦς.
Στα σε -υς, -υος η κλητική ενικού είναι το σκέτο θέμα και η αιτιατική ενικού λήγει σε -ν.
Η αιτιατική πληθυντικού τους λήγει σε -ς και, αν τονίζεται στη λήγουσα, παίρνει περισπωμένη.
Τα μονοσύλλαβα, όπως ὁ μῦς, παίρνουν περισπωμένη στους μονοσύλλαβους τύπους.

Όροι

μονόθεμα ουσιαστικά: κλίνονται με ένα μόνο θέμα
φωνηεντόληκτα: το θέμα τους λήγει σε φωνήεν
ἥρως, -ωος: μονόθεμο σε -ως, -ωος
Τρώς, Τρωός: μονόθεμο σε -ως, -ωος (ο Τρώας)
βότρυς, -υος: μονόθεμο σε -υς, -υος (σταφύλι)
κλιτύς, -ύος: μονόθεμο σε -υς, -υος (βουνοπλαγιά)
μῦς, μυός: μονόθεμο σε -υς, -υος (ποντίκι)
κλητική ενικού σε -υς: μόνο το θέμα: (ὦ) βότρυ
αιτιατική ενικού σε -υς: κατάληξη -ν: τὸν βότρυν
αιτιατική πληθ. σε -υς: κατάληξη -ς: τοὺς βότρυς
τοὺς μῦς, τὰς κλιτῦς: λήγουσα σε -ς με περισπωμένη
δοτική πληθ. του ἥρως: τοῖς ἥρωσι(ν)
γενική πληθ. του ἥρως: τῶν ἡρώων
αιτιατική ενικού του Τρώς: τὸν Τρῶα

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί λέγονται μονόθεμα αυτά τα ουσιαστικά;

Γιατί κλίνονται σε όλες τις πτώσεις με ένα μόνο θέμα, π.χ. ἡρω-, Τρω-, βοτρυ-, μυ-. Έτσι ξεχωρίζουν από τα διπλόθεμα, που αλλάζουν θέμα από πτώση σε πτώση.

Πώς σχηματίζουν αιτιατική και κλητική τα ουσιαστικά σε -υς, -υος;

Η αιτιατική ενικού παίρνει -ν αντί για -α (τὸν βότρυν), η κλητική ενικού είναι σκέτο το θέμα χωρίς κατάληξη ((ὦ) βότρυ) και η αιτιατική πληθυντικού παίρνει -ς αντί για -ας (τοὺς βότρυς).

Πότε παίρνει περισπωμένη ο μῦς;

Ο μῦς, στους τύπους του που είναι μονοσύλλαβοι (ονομαστική, αιτιατική, κλητική ενικού, αιτιατική πληθυντικού), περισπάται. Και η αιτιατική πληθυντικού σε -ς που τονίζεται στη λήγουσα παίρνει περισπωμένη (τὰς κλιτῦς).

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα