Τα φωνηεντόληκτα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης με ένα μόνο θέμα: όσα λήγουν σε -ως, -ωος (ἥρως, Τρώς) και όσα λήγουν σε -υς, -υος (βότρυς, κλιτύς, μῦς), και οι ιδιαιτερότητες στην κλίση των δεύτερων.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Τα φωνηεντόληκτα της γ΄ κλίσης έχουν θέμα που λήγει σε φωνήεν· όσα έχουν ένα θέμα λέγονται μονόθεμα.
Ήδη γνωστά από το Γυμνάσιο είναι τα ουσιαστικά σε -ευς, -εως και σε -ις, -εως.
Νέα κατηγορία α΄: σε -ως, -ωος, όπως ἥρως, ἥρωος και Τρώς, Τρωός· κλίνονται ομαλά.
Νέα κατηγορία β΄: σε -υς, -υος, όπως βότρυς, κλιτύς, μῦς.
Στα σε -υς, -υος η κλητική ενικού είναι το σκέτο θέμα και η αιτιατική ενικού λήγει σε -ν.
Η αιτιατική πληθυντικού τους λήγει σε -ς και, αν τονίζεται στη λήγουσα, παίρνει περισπωμένη.
Τα μονοσύλλαβα, όπως ὁ μῦς, παίρνουν περισπωμένη στους μονοσύλλαβους τύπους.
Όροι
μονόθεμα ουσιαστικά
κλίνονται με ένα μόνο θέμα
φωνηεντόληκτα
το θέμα τους λήγει σε φωνήεν
ἥρως, -ωος
μονόθεμο σε -ως, -ωος
Τρώς, Τρωός
μονόθεμο σε -ως, -ωος (ο Τρώας)
βότρυς, -υος
μονόθεμο σε -υς, -υος (σταφύλι)
κλιτύς, -ύος
μονόθεμο σε -υς, -υος (βουνοπλαγιά)
μῦς, μυός
μονόθεμο σε -υς, -υος (ποντίκι)
κλητική ενικού σε -υς
μόνο το θέμα: (ὦ) βότρυ
αιτιατική ενικού σε -υς
κατάληξη -ν: τὸν βότρυν
αιτιατική πληθ. σε -υς
κατάληξη -ς: τοὺς βότρυς
τοὺς μῦς, τὰς κλιτῦς
λήγουσα σε -ς με περισπωμένη
δοτική πληθ. του ἥρως
τοῖς ἥρωσι(ν)
γενική πληθ. του ἥρως
τῶν ἡρώων
αιτιατική ενικού του Τρώς
τὸν Τρῶα
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Γιατί λέγονται μονόθεμα αυτά τα ουσιαστικά;
Γιατί κλίνονται σε όλες τις πτώσεις με ένα μόνο θέμα, π.χ. ἡρω-, Τρω-, βοτρυ-, μυ-. Έτσι ξεχωρίζουν από τα διπλόθεμα, που αλλάζουν θέμα από πτώση σε πτώση.
Πώς σχηματίζουν αιτιατική και κλητική τα ουσιαστικά σε -υς, -υος;
Η αιτιατική ενικού παίρνει -ν αντί για -α (τὸν βότρυν), η κλητική ενικού είναι σκέτο το θέμα χωρίς κατάληξη ((ὦ) βότρυ) και η αιτιατική πληθυντικού παίρνει -ς αντί για -ας (τοὺς βότρυς).
Πότε παίρνει περισπωμένη ο μῦς;
Ο μῦς, στους τύπους του που είναι μονοσύλλαβοι (ονομαστική, αιτιατική, κλητική ενικού, αιτιατική πληθυντικού), περισπάται. Και η αιτιατική πληθυντικού σε -ς που τονίζεται στη λήγουσα παίρνει περισπωμένη (τὰς κλιτῦς).
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.