Τα φωνηεντόληκτα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης με δύο θέματα: όσα λήγουν σε -υς/-υ, -εως (πέλεκυς, ἄστυ) και όσα λήγουν σε -ω, -ους (πειθώ, Σαπφώ), με τις συναιρέσεις και τις εξαιρέσεις στον τονισμό τους.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Διπλόθεμα λέγονται τα ουσιαστικά που κλίνονται με δύο θέματα.
Ομάδα α΄: σε -υς/-υ, -εως, όπως ὁ πέλεκυς και τὸ ἄστυ, με θέματα σε -υ και σε -ε.
Από το θέμα σε -υ: ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού· από το θέμα σε -ε: όλες οι άλλες πτώσεις.
Η γενική ενικού λήγει σε -ως και οι γενικές τονίζονται στην προπαραλήγουσα παρά τον κανόνα.
Το -ε του θέματος συναιρείται με -ι ή -ε της κατάληξης σε -ει: πελέκει, πελέκεις.
Τα αρσενικά σε -υς παίρνουν αιτιατική ενικού σε -ν, αιτιατική πληθυντικού ίδια με την ονομαστική και κλητική μόνο με το θέμα.
Ομάδα β΄: σε -ω, -ους, όπως ἡ πειθώ και ἡ Σαπφώ· έχουν μόνο ενικό και συναιρούν το -ο του θέματος με την κατάληξη.
Η αιτιατική των σε -ω οξύνεται (τὴν πειθώ), παρόλο που οι συνηρημένες λήγουσες συνήθως περισπώνται.
Όροι
διπλόθεμα ουσιαστικά
κλίνονται με δύο θέματα
πέλεκυς, -εως
τσεκούρι· σε -υς, -εως
ἄστυ, -εως
πόλη· ουδέτερο σε -υ, -εως
πρέσβυς
απεσταλμένος· κλίνεται σαν πέλεκυς
πῆχυς
μονάδα μήκους· σε -υς, -εως
θέματα του πέλεκυς
πελεκυ- και πελεκε-
γενική ενικού σε -εως
κατάληξη -ως αντί -ος
τονισμός γενικής (ἄστεως)
στην προπαραλήγουσα, παρά τον κανόνα
πελέκε-ι > πελέκει
συναίρεση ε + ι σε ει
αιτιατική πληθ. του πέλεκυς
ίδια με την ονομαστική: πελέκεις
πληθυντικός του ἄστυ
τὰ ἄστη, τῶν ἄστεων, τοῖς ἄστεσι
πειθώ, -οῦς
πειθώ· σε -ω, -ους, μόνο ενικός
Σαπφώ, Λητώ, Καλυψώ
κύρια ονόματα σε -ω, -ους
κλίση του πειθώ
πειθώ, πειθοῦς, πειθοῖ, πειθώ, πειθοῖ
αιτιατική τὴν πειθώ
οξύνεται, παρά τον κανόνα
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Ποια πτώσεις σχηματίζονται από κάθε θέμα στο πέλεκυς;
Το θέμα σε -υ (πελεκυ-) δίνει τρεις πτώσεις του ενικού: ονομαστική, αιτιατική, κλητική. Το θέμα σε -ε (πελεκε-) δίνει γενική και δοτική ενικού, και όλο τον πληθυντικό.
Τι το ιδιαίτερο έχει η γενική του ἄστυ;
Η γενική ενικού λήγει σε -ως αντί για -ος (ἄστεως) και, όπως και η γενική πληθυντικού (ἄστεων), τονίζεται στην προπαραλήγουσα παρά τον κανόνα.
Πώς κλίνονται τα ουσιαστικά σε -ω, -ους;
Έχουν μόνο ενικό. Η ονομαστική βγαίνει από το θέμα σε -ω και οι άλλες πτώσεις από το θέμα σε -ο, που συναιρείται με την κατάληξη: πειθώ, πειθοῦς, πειθοῖ, πειθώ, (ὦ) πειθοῖ. Η αιτιατική οξύνεται, παρά τον κανόνα.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.