Αντικείμενο άμεσο και έμμεσο. Κατηγορούμενο του αντικειμένου. Σύστοιχο αντικείμενο

Πώς συντάσσονται τα μεταβατικά ρήματα στα αρχαία: με ένα αντικείμενο (μονόπτωτα) ή με δύο (δίπτωτα), ποιο αντικείμενο είναι άμεσο και ποιο έμμεσο, πότε μια αιτιατική χαρακτηρίζει την άλλη ως κατηγορούμενό της και τι είναι το σύστοιχο αντικείμενο.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 215 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Τα ενεργητικά ρήματα χωρίζονται σε αμετάβατα, που η ενέργειά τους δεν περνά αλλού, και μεταβατικά, που περνά σε ένα αντικείμενο.
Το αντικείμενο στα αρχαία βρίσκεται σε πλάγια πτώση: γενική, δοτική ή αιτιατική· στα νέα επικράτησε η αιτιατική.
Μονόπτωτα ρήματα παίρνουν ένα αντικείμενο, σε γενική, δοτική ή αιτιατική ανάλογα με τη σημασία τους.
Δίπτωτα ρήματα παίρνουν δύο αντικείμενα: γενική και δοτική, δοτική και αιτιατική, γενική και αιτιατική ή δύο αιτιατικές.
Στα δίπτωτα το ένα αντικείμενο είναι άμεσο και το άλλο έμμεσο, με σειρά προτίμησης αιτιατική, πρόσωπο, γενική.
Κατηγορούμενο του αντικειμένου: με ρήματα ονομασίας, κρίσης, εκλογής και ανάδειξης η δεύτερη αιτιατική χαρακτηρίζει την πρώτη.
Σύστοιχο αντικείμενο: αιτιατική ίδιας ρίζας ή σημασίας με το ρήμα· συχνά μένει μόνο ο προσδιορισμός του σε ουδέτερο.

Όροι

αμετάβατο ρήμα: η ενέργεια μένει στο υποκείμενο
μεταβατικό ρήμα: η ενέργεια περνά σε αντικείμενο
αντικείμενο: πρόσωπο ή πράγμα που δέχεται την ενέργεια
μονόπτωτο ρήμα: συντάσσεται με ένα αντικείμενο
δίπτωτο ρήμα: συντάσσεται με δύο αντικείμενα
πτώση αντικειμένου (αρχαία): γενική, δοτική ή αιτιατική
άμεσο αντικείμενο: κατά κανόνα η αιτιατική
άμεσο με δύο αιτιατικές: η αιτιατική που δηλώνει πρόσωπο
άμεσο χωρίς αιτιατική: το αντικείμενο σε γενική
έμμεσο αντικείμενο: το δεύτερο αντικείμενο δίπτωτου ρήματος
κατηγορούμενο του αντικειμένου: αιτιατική που χαρακτηρίζει το αντικείμενο
ρήματα με κατηγ. αντικειμένου: ὀνομάζω, νομίζω, ἐκλέγω, διορίζω, ποιῶ
σύστοιχο αντικείμενο: αιτιατική ίδιας ρίζας ή σημασίας με ρήμα
θυσίας θύω: παράδειγμα σύστοιχου αντικειμένου
πολλὰ ἁμαρτάνω: σύστοιχο που παραλείπεται, μένει ο προσδ.
νεοελληνικά επιρρήματα σε -α: από προσδιορισμό σύστοιχου αντικειμένου

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποιο αντικείμενο είναι άμεσο και ποιο έμμεσο;

Σε δίπτωτο ρήμα άμεσο είναι το αντικείμενο σε αιτιατική. Αν υπάρχουν δύο αιτιατικές, άμεσο είναι εκείνη που δηλώνει πρόσωπο. Αν καμία δεν είναι αιτιατική, άμεσο είναι το αντικείμενο σε γενική. Το άλλο είναι το έμμεσο.

Πότε έχουμε κατηγορούμενο του αντικειμένου;

Με ρήματα όπως ὀνομάζω, νομίζω, ἐκλέγω, διορίζω, ποιῶ, που παίρνουν δύο αιτιατικές, όταν η μία λέει κάτι για την άλλη. Αν η πρόταση γίνει παθητική, το αντικείμενο γίνεται υποκείμενο και το κατηγορούμενό του απλό κατηγορούμενο.

Τι είναι το σύστοιχο αντικείμενο;

Αντικείμενο σε αιτιατική που επαναλαμβάνει την έννοια του ρήματος, με λέξη της ίδιας ρίζας ή συνώνυμη (π.χ. θυσίας θύω). Συχνά παραλείπεται και μένει μόνο ο επιθετικός προσδιορισμός του, σε ουδέτερο. Από εκεί βγήκαν τα νεοελληνικά επιρρήματα σε -α.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα