Πλάγιος λόγος

Πώς μεταφέρουμε στα αρχαία ελληνικά τα λόγια κάποιου άλλου: η διαφορά ευθέος και πλάγιου λόγου και οι κανόνες με τους οποίους κάθε είδος πρότασης αλλάζει μορφή όταν εξαρτηθεί από ρήμα.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 1515 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

Ο συγγραφέας μεταφέρει λόγια με δύο τρόπους: αυτούσια (ευθύς λόγος) ή εξαρτημένα από ρήμα και λίγο αλλαγμένα (πλάγιος λόγος).
Η τροπή εξαρτάται από το είδος της πρότασης, το είδος και τον χρόνο του ρήματος εξάρτησης και την έγκλιση των δευτερευουσών.
Κύριες προτάσεις κρίσεως: γίνονται ειδικό απαρέμφατο, ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή.
Κύριες προτάσεις επιθυμίας: γίνονται τελικό απαρέμφατο μετά από κελευστικά, απαγορευτικά και ευχετικά ρήματα.
Ευθείες ερωτήσεις: γίνονται πλάγιες ερωτηματικές μετά από ρήματα ερώτησης, απορίας, φροντίδας ή πράξης.
Με ρήμα εξάρτησης σε ιστορικό χρόνο, η οριστική συχνά γίνεται ευκτική του πλαγίου λόγου.
Οι δευτερεύουσες του ευθέος λόγου μένουν ίδιες ως προς το είδος· με αρκτικό χρόνο αλλάζει μόνο το πρόσωπο, με ιστορικό μπορούν να περάσουν σε ευκτική.

Όροι

Ευθύς λόγος: τα λόγια μεταφέρονται αυτούσια, όπως ειπώθηκαν (άμεσος λόγος)
Πλάγιος λόγος: τα λόγια εξαρτώνται από ρήμα και μεταφέρονται έμμεσα, με αλλαγές (έμμεσος λόγος)
Ρήμα εξάρτησης: το ρήμα από το οποίο εξαρτάται ο πλάγιος λόγος, π.χ. λεκτικό, γνωστικό, κελευστικό
Ειδικό απαρέμφατο: μορφή που παίρνει η πρόταση κρίσεως μετά από λεκτικά, γνωστικά, αισθητικά και δοξαστικά ρήματα
Κατηγορηματική μετοχή: μορφή της πρότασης κρίσεως μετά από γνωστικά, αισθητικά ρήματα και ρήματα αγγελίας
Τελικό απαρέμφατο: μορφή που παίρνει η πρόταση επιθυμίας μετά από κελευστικά, απαγορευτικά και ευχετικά ρήματα
Πλάγια ερωτηματική πρόταση: μορφή της ευθείας ερώτησης όταν εξαρτηθεί από ρήμα ερώτησης ή απορίας
Ευκτική του πλαγίου λόγου: ευκτική που αντικαθιστά την οριστική (ή υποτακτική) όταν το ρήμα εξάρτησης είναι σε ιστορικό χρόνο
Αρκτικοί χρόνοι: ενεστώτας, μέλλοντας, παρακείμενος
Ιστορικοί χρόνοι: παρατατικός, αόριστος της οριστικής, υπερσυντέλικος

ΠΑΙΞΕ ΤΟΚρεμάλα · Ζευγάρια με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι ο πλάγιος λόγος στα αρχαία;

Είναι ο τρόπος να μεταφέρουμε τα λόγια κάποιου έμμεσα, εξαρτώντας τα από ένα ρήμα (π.χ. λέγω, ἐρωτῶ, κελεύω) και αλλάζοντάς τα λίγο. Αντίθετα, στον ευθύ λόγο τα λόγια δίνονται ακριβώς όπως ειπώθηκαν.

Σε τι μετατρέπονται οι κύριες προτάσεις κρίσεως;

Σε ειδικό απαρέμφατο, σε ειδική πρόταση ή σε κατηγορηματική μετοχή, ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης (λεκτικό, γνωστικό, αισθητικό, δοξαστικό ή ρήμα αγγελίας).

Πότε χρησιμοποιείται η ευκτική του πλαγίου λόγου;

Όταν το ρήμα εξάρτησης είναι σε ιστορικό χρόνο (παρατατικό, αόριστο οριστικής ή υπερσυντέλικο). Τότε η οριστική, και στις δευτερεύουσες και η υποτακτική, μπορεί να γίνει ευκτική, χωρίς αυτό να είναι υποχρεωτικό.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα