Φωνηεντόληκτα ρήματα σε -μι

Τα φωνηεντόληκτα ρήματα της β΄ συζυγίας τίθημι, ἵημι, δίδωμι (και το γνωστό ἵστημι): ο ενεστωτικός αναδιπλασιασμός, τα δύο θέματα, ισχυρό και ασθενές, οι κύριοι χρόνοι τους και ο τονισμός της προστακτικής αορίστου β΄ στα σύνθετα.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 1415 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Η β΄ συζυγία (ρήματα σε -μι) έχει συμφωνόληκτα, όπως το δείκνυμι με πρόσφυμα -νυ-, και φωνηεντόληκτα.
Από τα φωνηεντόληκτα είναι ήδη γνωστό το ἵστημι· εδώ προστίθενται τα τίθημι, ἵημι, δίδωμι.
Ενεστώτας και παρατατικός σχηματίζονται με ενεστωτικό αναδιπλασιασμό: αρχικό σύμφωνο και ι.
Έχουν ισχυρό θέμα (θη-, η-, δω-, στη-) και ασθενές (θε-, ε-, δο-, στα-).
Η μέση φωνή χρησιμοποιεί το ασθενές θέμα, με εξαίρεση την υποτακτική του ενεστώτα και του αορίστου β΄.
Ο αόριστος έχει ιδιομορφίες: ἔθηκα, ἧκα, ἔδωκα στην ενεργητική, ἐθέμην, εἵμην, ἐδόμην στη μέση· το ἔστην έχει παθητική σημασία.
Στα σύνθετα η προστακτική αορίστου β΄ ανεβάζει τον τόνο ως τη λήγουσα της πρόθεσης (ἀπόδος).

Όροι

β΄ συζυγία: ρήματα σε -μι
ενεστωτικός αναδιπλασιασμός: αρχικό σύμφωνο + ι μπροστά στο θέμα
τί-θη-μι: από θί-θη-μι
ἵ-στη-μι: από σί-στη-μι· η δασεία αντί για σ
ισχυρό θέμα: θη-, η-, δω-, στη-
ασθενές θέμα: θε-, ε-, δο-, στα-
μέση φωνή ρημάτων σε -μι: από το ασθενές θέμα: τίθεμαι
τίθημι → αόρ.: ἔθηκα, μέσ. ἐθέμην, παθ. ἐτέθην
τίθημι → παρακ.: τέθηκα ή τέθεικα
ἵημι → αόρ.: ἧκα, μέσ. εἵμην, παθ. εἵθην
ἵημι → παρακ.: εἷκα, μέσ. εἷμαι
δίδωμι → αόρ.: ἔδωκα, μέσ. ἐδόμην, παθ. ἐδόθην
δίδωμι → παρακ.: δέδωκα, μέσ. δέδομαι
ἵστημι → αόρ.: ἔστην (παθητική σημασία)
ἵστημι → παρακ.: ἕστηκα
δείκνυμι: συμφωνόληκτο· ενεστώτας με -νυ-
προστακτική αορ. β΄ σύνθετων: ἄφες, ἀπόδος, κατάθου
ἐνθοῦ, ἀφοῦ: ο τόνος δεν ανεβαίνει

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι ο ενεστωτικός αναδιπλασιασμός;

Η επανάληψη του αρχικού συμφώνου του θέματος με ένα ι μπροστά από αυτό, στον ενεστώτα και στον παρατατικό: τί-θη-μι (από θί-θη-μι), δί-δω-μι, ἵ-η-μι, ἵ-στη-μι. Στο ἵστημι η δασεία πήρε τη θέση του αρχικού σ.

Ποιο θέμα χρησιμοποιεί η μέση φωνή;

Τα ρήματα αυτά έχουν ισχυρό θέμα (θη-, η-, δω-, στη-) και ασθενές (θε-, ε-, δο-, στα-). Η μέση φωνή παίρνει το ασθενές θέμα (τίθεμαι, ἵεμαι, δίδομαι, ἵσταμαι)· εξαίρεση είναι η υποτακτική του ενεστώτα και του αορίστου β΄.

Πώς τονίζεται η προστακτική αορίστου β΄ στα σύνθετα;

Ο τόνος ανεβαίνει προς την πρόθεση, αλλά όχι πιο πάνω από τη λήγουσα δισύλλαβης πρόθεσης: ἄφες, ἀπόδος, κατάθου. Στο β΄ ενικό του μέσου με μονοσύλλαβη πρόθεση ή με έκθλιψη ο τόνος δεν ανεβαίνει: ἐνθοῦ, ἀφοῦ.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα