Ρήματα υγρόληκτα και ενρινόληκτα

Τα ρήματα της α΄ συζυγίας με χαρακτήρα λ, ρ (υγρόληκτα) ή μ, ν (ενρινόληκτα): πώς το πρόσφυμα -j- αλλάζει τον ενεστώτα και τον παρατατικό τους και πώς σχηματίζουν μέλλοντα που κλίνεται σαν συνηρημένο ρήμα σε -έω.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 1115 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Η α΄ συζυγία έχει φωνηεντόληκτα, αφωνόληκτα, ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα· τα δύο τελευταία έχουν σημαντικές ιδιαιτερότητες.
Λίγα ρήματα, όπως μένω, στένω, τρέμω, νέμω, φέρω, δέρω, σχηματίζουν ενεστώτα και παρατατικό από το θέμα χωρίς αλλαγή.
Τα περισσότερα προσθέτουν στο θέμα το χρονικό πρόσφυμα -j- στον ενεστώτα και στον παρατατικό.
Με χαρακτήρα λ το -j- αφομοιώνεται και δίνει λλ: ἀγγελ- → ἀγγέλλω, σφαλ- → σφάλλω.
Εξαιρούνται με ένα λ: ἐθέλω, βούλομαι, ἐπιμέλομαι, ὀφείλω, μέλει.
Με χαρακτήρα ν ή ρ, τα α, ε, ι, υ πριν από αυτόν γίνονται αι, ει, ῑ, ῡ: φαίνω, κτείνω, κρίνω, πλύνω.
Ο μέλλοντας ενεργητικής και μέσης φωνής σχηματίζεται από το θέμα με καταλήξεις συνηρημένων σε -έω και κλίνεται όπως το ποιῶ.

Όροι

υγρόληκτα ρήματα: χαρακτήρας λ ή ρ
ενρινόληκτα ρήματα: χαρακτήρας μ ή ν
χρονικό πρόσφυμα -j-: μπαίνει στον ενεστώτα και παρατατικό
ἀγγελ-j-ω > ἀγγέλλω: λ + j δίνει λλ
σφαλ- > σφάλλω: διπλό λ από το -j-
εξαιρέσεις με ένα λ: ἐθέλω, βούλομαι, ὀφείλω, μέλει
φαν- > φαίνω: α πριν από ν γίνεται αι
ἀρ- > αἴρω: α πριν από ρ γίνεται αι
κτεν- > κτείνω: ε πριν από ν γίνεται ει
φθερ- > φθείρω: ε πριν από ρ γίνεται ει
κρῐν- > κρίνω: ι βραχύ γίνεται ι μακρό
πλῠν- > πλύνω: υ βραχύ γίνεται υ μακρό
ρήματα χωρίς αλλαγή θέματος: μένω, τρέμω, νέμω, φέρω, δέρω
μέλλοντας υγρόληκτων: θέμα + καταλήξεις ρημάτων σε -έω
βάλλω → μέλλ.: βαλῶ, μέσ. βαλοῦμαι
κρίνω → μέλλ.: κρινῶ, μέσ. κρινοῦμαι
αἴρω → μέλλ.: ἀρῶ, μέσ. ἀροῦμαι

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί ο ενεστώτας ἀγγέλλω έχει δύο λ;

Γιατί στο ρηματικό θέμα ἀγγελ- προστέθηκε στον ενεστώτα και στον παρατατικό το πρόσφυμα -j-, που αφομοιώθηκε με το λ και έδωσε λλ. Με ένα λ μένουν οι εξαιρέσεις ἐθέλω, βούλομαι, ἐπιμέλομαι, ὀφείλω, καθώς και το απρόσωπο μέλει.

Τι γίνεται στα ρήματα με χαρακτήρα ν ή ρ;

Όταν πριν από το ν ή το ρ υπάρχει α, ε, ι ή υ, το -j- τα τρέπει σε αι, ει, ῑ, ῡ: φαν- → φαίνω, ἀρ- → αἴρω, κτεν- → κτείνω, φθερ- → φθείρω, κριν- → κρίνω.

Πώς σχηματίζεται ο μέλλοντας αυτών των ρημάτων;

Από το καθαρό ρηματικό θέμα με τις καταλήξεις των συνηρημένων σε -έω, και κλίνεται όπως ο ενεστώτας του ποιῶ: βάλλω → βαλῶ, κρίνω → κρινῶ, αἴρω → ἀρῶ, και στη μέση φωνή βαλοῦμαι, κρινοῦμαι.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα