Το κεφάλαιο χωρίζει τις ξένες λέξεις της ελληνικής σε δύο ομάδες: όσες αφομοιώθηκαν και κλίνονται και παράγουν σαν ελληνικές, και τις απροσάρμοστες που μένουν ξένες. Οι ασκήσεις αντικαθιστούν ξένες λέξεις με ελληνικές και εξηγούν λατινικές φράσεις της επίσημης γλώσσας.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Στα τέσσερις χιλιάδες χρόνια της η ελληνική δέχτηκε ξένες λέξεις από τους λαούς με τους οποίους ήρθαν σε επαφή οι Έλληνες.
Αφομοιωμένες ξένες λέξεις: έγιναν λαϊκές, κλίνονται και παράγουν όπως οι ελληνικές.
Απροσάρμοστες ξένες λέξεις: δεν πειθαρχούν στην κλίση και δεν αφήνουν απογόνους.
Λατινικές φράσεις της επίσημης γλώσσας και η σημασία τους (ad hoc, a priori, de facto, casus belli, status quo, sine qua non).
Όροι
αφομοιωμένες ξένες λέξεις
κλίνονται και παράγουν σαν ελληνικές
απροσάρμοστες ξένες λέξεις
δεν κλίνονται, δεν αφήνουν παράγωγα
παράδεισος
λέξη περσικής προέλευσης
άλγεβρα
λέξη αραβικής προέλευσης
κάστρο
λέξη λατινικής προέλευσης
ρούχο
λέξη σλαβικής προέλευσης
ενθύμιο
ελληνικά για: σουβενίρ
κύρος
ελληνικά για: πρεστίζ
στημένος
ελληνικά για: σικέ
σύνθημα
ελληνικά για: σλόγκαν
απομίμηση
ελληνικά για: ιμιτασιόν
δημοσκόπηση
ελληνικά για: γκάλοπ
διαιτητής
ελληνικά για: ρέφερι
τέχνασμα
ελληνικά για: τρικ
a priori
εκ των προτέρων
de facto
στην πράξη
casus belli
αφορμή πολέμου
lapsus linguae
γλωσσικό ολίσθημα
status quo
η κατάσταση όπως ήταν
sine qua non
απαραίτητος όρος
persona non grata
ανεπιθύμητο πρόσωπο
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Ποιες ξένες λέξεις θεωρούνται πια ελληνικές;
Όσες μπήκαν στη γλώσσα από πολύ παλιά και προσαρμόστηκαν στους κανόνες της, στην κλίση και στην παραγωγή: παράδεισος (περσική), πυραμίδα (αιγυπτιακή), άλγεβρα (αραβική), κάστρο (λατινική), ρούχο (σλαβική), πανταλόνι (ιταλική).
Τι είναι οι απροσάρμοστες ξένες λέξεις;
Λέξεις όπως τρακτέρ, κάμπιγκ, γκολφ, που κρατούν τα γνωρίσματα της γλώσσας τους: δεν κλίνονται και δεν αφήνουν παράγωγα στην ελληνική.
Γιατί να προτιμώ ελληνική λέξη αντί για ξένη;
Όταν υπάρχει ελληνική αντίστοιχη, το κείμενο γίνεται πιο καθαρό: ενθύμιο αντί σουβενίρ, κύρος αντί πρεστίζ, δημοσκόπηση αντί γκάλοπ.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.