Από την ετυμολογία των λέξεων

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Η ετυμολογία μελετά το έτυμον: συστατικά, αρχική μορφή, αρχική σημασία και προέλευση κάθε λέξης.
2. Εξετάζει και τη σύνθεση, όπου η νέα λέξη συχνά διαφέρει σε μορφή και σημασία από τα μέρη της.
3. Η ελληνική έχει άφθονες παραγωγικές καταλήξεις (-μα, -άκι, -άριο, -είο, -εύω) και πλούσια σύνθεση.
4. Κοινό αρχαίο συνθετικό σε ομάδες λέξεων: -κτόνος, -κόμος, -κρατία, -πόνος, -σκόπος, -τόμος, φρην, ψευδ-, άπτομαι.
5. Σύνθετα από τα ίδια θέματα: με ναυς, με ορθώνω, δίνω, βάλλω, ορώ, τάξη, λαμβάνω, λείπω, φέρω, λέγω.
6. Σημασία των αχώριστων μορίων (αει-, αμφι-, δυσ-, ημι-, ομο-, αρχι-, τηλε-) και σύνθετα με αυτός, άλλος, έτερος.
7. Παράγωγα ουσιαστικά και επίθετα από ρήματα και λέξεις της ίδιας γλωσσικής οικογένειας.

Όροι

έτυμον

η αρχική μορφή και σημασία λέξης

ετυμολογία

μελέτη της προέλευσης των λέξεων

σύνθεση

νέα λέξη από δύο ή περισσότερες

παραγωγή

νέα λέξη με παραγωγική κατάληξη

κτείνω

σκοτώνω: αυτοκτονία, εντομοκτόνο

κομώ

φροντίζω: νοσοκομείο, ανθοκόμος

κράτος

εξουσία: δημοκρατία, αριστοκράτης

πόνος

κόπος: φιλόπονος, γεωπόνος

σκοπώ

παρατηρώ: μικροσκόπιο, καιροσκόπος

τέμνω

κόβω: διχοτόμος, ρυμοτομώ

φρην

νους: εξωφρενικός, αφροσύνη

άπτομαι

αγγίζω: χειραψία, αψιμαχία

δοκησίσοφος

νομίζει τον εαυτό του σοφό

δυσ-

κακό, δυσκολία: δυσοίωνος

ημι-

μισό: ημιμάθεια

ομο-

ίδιο: ομόγλωσσος

αει-

πάντα: αείμνηστος

αμφι-

από δύο μεριές: αμφίβιο

τηλε-

μακριά: τηλεσκόπιο

αρχι-

ο πρώτος: αρχισυντάκτης