Περιγραφή και αφήγηση

Η ενότητα ξεχωρίζει την περιγραφή, που δείχνει τα πράγματα στατικά, από την αφήγηση, που τα δείχνει να αλλάζουν στον χρόνο, εξηγεί τι πετυχαίνει μια περιγραφή μέσα σε αφήγηση και δίνει θέματα για το κωμικό και τη σημασία του γέλιου.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 415 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Η περιγραφή είναι στατικό στοιχείο του κειμένου· η αφήγηση δυναμικό, με εξέλιξη, αιτίες και αποτελέσματα.
Η διάκριση δεν είναι απόλυτη: η περιγραφή λειτουργίας ή διαδικασίας έχει σειρά ενεργειών, αλλά επαναλαμβανόμενων.
Αφήγηση και περιγραφή συνυπάρχουν συχνά στο ίδιο κείμενο, ακόμη και στην ίδια περίοδο.
Η περιγραφή μέσα στην αφήγηση σκιαγραφεί πρόσωπα και σκηνικό, κάνει μεταβάσεις, προκαλεί αγωνία (suspense) και αισθητική απόλαυση.
Ο Προπ βρήκε λειτουργίες των ηρώων που επαναλαμβάνονται στα παραμύθια· με αυτές μπορεί να οργανωθεί και μια φανταστική αφήγηση.
Λεξιλόγιο για το γέλιο, την κοροϊδία και τον αστεϊσμό, σε επίσημο και ανεπίσημο ύφος.
Ορισμοί του κωμικού (Αριστοτέλης, Καντ, Λιπς), η σάτιρα και οι τόνοι της, η φάρσα και ο ρόλος του γέλιου στη ζωή και στο σχολείο.
Γελάμε με το λάθος, την έκπληξη, την επανάληψη, την παρεξήγηση, την εκτροπή από τη νόρμα, την αντιστροφή και τη μεταφορά σε ύφος που δεν ταιριάζει.

Πρόσωπα

Βλαντιμίρ Προπ: Ρώσος ερευνητής· οι λειτουργίες των ηρώων του παραμυθιού
Αριστοτέλης: στην Ποιητική η κωμωδία μιμείται τους χειρότερους

Όροι

περιγραφή: δείχνει στατικά τα γνωρίσματα κάποιου
αφήγηση: δείχνει δυναμικά την εξέλιξη στον χρόνο
«είναι» και «γίγνεσθαι»: αυτό που είναι και αυτό που γίνεται
επαναλαμβανόμενες ενέργειες: σταθερά γνωρίσματα, άρα περιγραφή
σκιαγράφηση προσώπων: η περιγραφή δίνει τη μορφή των ηρώων
σκηνικό της δράσης: ο χώρος όπου εκτυλίσσονται τα γεγονότα
επιβράδυνση της δράσης: η περιγραφή σταματά τον χρόνο
αγωνία (suspense): αναμονή του αναγνώστη για τη συνέχεια
λειτουργίες του Προπ: σταθερές πράξεις ηρώων στα παραμύθια
κωμικό: λάθος ή ασχήμια που δεν προκαλεί πόνο
σάτιρα: κριτική που γελοιοποιεί ανοησίες και κακά
παρωδία: μίμηση που γελοιοποιεί ένα έργο ή ύφος
φάρσα: πείραγμα που ξεγελά κάποιον
λογοπαίγνιο: παιχνίδι με τη διπλή σημασία λέξεων
υπερβολή (grotesque): το ταπεινό σε ύφος υψηλό
υποβάθμιση (burlesque): το υψηλό σε ύφος ταπεινό

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Σε τι διαφέρει η περιγραφή από την αφήγηση;

Η περιγραφή δείχνει τα γνωρίσματα ενός αντικειμένου στατικά, σαν ο χρόνος να έχει παγώσει, ακόμη κι όταν το αντικείμενο κινείται. Η αφήγηση παρουσιάζει δυναμικά κάτι που ενεργεί ή αλλάζει στον χρόνο, με αιτίες και αποτελέσματα: η περιγραφή αφορά το «είναι», η αφήγηση το «γίγνεσθαι».

Γιατί η περιγραφή της λειτουργίας μιας μηχανής δεν είναι αφήγηση;

Γιατί οι ενέργειες που παρουσιάζει επαναλαμβάνονται κάθε φορά ίδιες και είναι σταθερά γνωρίσματα του αντικειμένου. Έτσι, αν και υπάρχει σειρά πράξεων, μιλάμε για περιγραφή. Τα όρια πάντως ανάμεσα στα δύο δεν είναι απόλυτα.

Τι πετυχαίνει ο συγγραφέας όταν βάζει περιγραφή μέσα στην αφήγηση;

Σκιαγραφεί πρόσωπα και στήνει το σκηνικό της δράσης, περνά από ένα αφηγηματικό μέρος σε άλλο, προκαλεί αγωνία επιβραδύνοντας τη δράση, αφού με την περιγραφή ο αφηγηματικός χρόνος σταματά, και προσφέρει αισθητική απόλαυση.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα