απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
4.1

Βασικές έννοιες για τους χημικούς υπολογισμούς: σχετική ατομική μάζα, σχετική μοριακή μάζα, mol, αριθμός Avogadro, γραμμομοριακός όγκος

Το mol είναι ο τρόπος να μετράμε σωματίδια ζυγίζοντας. Τρία μεγέθη γυρίζουν το ένα στο άλλο: μάζα, mol, όγκος.

Α΄ Λυκείου · Χημεία · Ενοτητα 4 · 20 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Η ύλη μετριέται με τη μάζα ή με τον αριθμό των δομικών μονάδων της· στοιχειομετρία είναι η μελέτη των ποσοτήτων αντιδρώντων και προϊόντων.
  2. Ατομική μονάδα μάζας (amu) είναι το 1/12 της μάζας ενός ατόμου ¹²C, περίπου 1,66·10⁻²⁴ g.
  3. Η σχετική ατομική μάζα Ar δείχνει πόσες φορές βαρύτερο είναι ένα άτομο από το 1/12 του ¹²C· είναι καθαρός αριθμός, συχνά δεκαδικός γιατί είναι μέσος όρος των ισοτόπων.
  4. Η σχετική μοριακή μάζα Mr βρίσκεται από τον τύπο: άθροισμα δείκτη επί Ar για κάθε στοιχείο (H₂SO₄: 98)· χρησιμοποιείται και για ιοντικές ενώσεις.
  5. Το mol είναι η μονάδα ποσότητας ουσίας στο SI: περιέχει NA = 6,02·10²³ οντότητες. 1 mol ατόμων ζυγίζει Ar g, 1 mol μορίων Mr g.
  6. Υπόθεση του Avogadro (1811): ίσοι όγκοι αερίων στις ίδιες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης έχουν τον ίδιο αριθμό μορίων. Άρα 1 mol κάθε αερίου έχει τον ίδιο όγκο, τον γραμμομοριακό όγκο Vm.
  7. Σε STP (0 °C ή 273 K, 1 atm) είναι Vm = 22,4 L/mol. Συνδέουμε mol, μάζα, αριθμό μορίων και όγκο αερίου: n = m/Mr = N/NA = V/22,4.
  8. Από τον μοριακό τύπο βρίσκουμε τα mol ατόμων: 1 mol H₂SO₄ περιέχει 2 mol ατόμων H, 1 mol S και 4 mol O.

Πρόσωπα

Dalton
ατομική θεωρία, αφετηρία για τις μάζες των ατόμων
Avogadro
υπόθεση για τους ίσους όγκους αερίων (1811)
Gay-Lussac
νόμος για την αναλογία όγκων των αερίων

Όροι

στοιχειομετρία
μελέτη ποσοτήτων σε αντιδράσεις
amu
1/12 της μάζας του ατόμου ¹²C
Ar
σχετική ατομική μάζα
Mr
σχετική μοριακή μάζα
Mr του H₂SO₄
98
Mr του N₂
28
mol
μονάδα ποσότητας ουσίας στο SI
NA
6,02·10²³ οντότητες ανά mol
1 mol μορίων
ζυγίζει Mr γραμμάρια
1 mol ατόμων
ζυγίζει Ar γραμμάρια
n = m/Mr
mol από τη μάζα
N = n·NA
πλήθος μορίων από τα mol
υπόθεση Avogadro
ίσοι όγκοι αερίων, ίσα μόρια
γραμμομοριακός όγκος Vm
όγκος 1 mol αερίου
STP
0 °C (273 K) και 1 atm
Vm σε STP
22,4 L/mol
T (K)
θ (°C) + 273
1 atm
760 mmHg

ΠΑΙΞΕ ΤΟΑριθμοί · Τηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Ασκήσεις με λύσεις

Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.

Συχνές απορίες

Πώς βρίσκω mol από μάζα;

n = m : M. Διαιρείς τη μάζα σε γραμμάρια με τη γραμμομοριακή μάζα.

Τι είναι ο γραμμομοριακός όγκος;

Σε πρότυπες συνθήκες κάθε mol αερίου καταλαμβάνει 22,4 L, όποιο κι αν είναι το αέριο.

Ισχύει το 22,4 L και για υγρά;

Όχι. Μόνο για αέρια και μόνο σε πρότυπες συνθήκες, δηλαδή 0 °C και 1 atm.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.