απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
3.6

Οξέα, βάσεις, οξείδια, άλατα, εξουδετέρωση και... καθημερινή ζωή

Ξίδι, σαπούνι, σόδα, αντιόξινα. Η χημεία του τρίτου κεφαλαίου είναι ήδη στο ντουλάπι της κουζίνας σου.

Α΄ Λυκείου · Χημεία · Ενοτητα 3 · 20 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Όξινη είναι η βροχή με pH κάτω από 5,6, την τιμή της «καθαρής» βροχής που έχει διαλυμένο CO₂.
  2. Κύριοι ρύποι είναι το SO₂ (βιομηχανίες) και το NO (βιομηχανίες, αυτοκίνητα)· γίνονται SO₃ και NO₂ και με το νερό δίνουν H₂SO₄ και HNO₃.
  3. Οι ρύποι ταξιδεύουν με τους ανέμους από χώρα σε χώρα· στη Σκανδιναβία έχουν οξινιστεί χιλιάδες λίμνες και έχουν βλαφτεί δάση.
  4. Η όξινη βροχή μετατρέπει το μάρμαρο (CaCO₃) σε γύψο (CaSO₄·2H₂O): γυψοποίηση των μνημείων.
  5. Το pH του εδάφους επηρεάζει την ανάπτυξη των φυτών και οι γεωργοί το διορθώνουν, π.χ. με ασβεστόλιθο· η ορτανσία βγάζει μπλε ή κόκκινα άνθη ανάλογα με το pH.
  6. Στο σώμα: το δέρμα έχει pH περίπου 5 έως 5,6, ενώ το στομάχι περίπου 1, λόγω του υδροχλωρικού οξέος που εκκρίνει.
  7. Σταλακτίτες (από την οροφή) και σταλαγμίτες (από το δάπεδο) σχηματίζονται από CaCO₃ που αφήνει το νερό με Ca(HCO₃)₂ όταν εξατμίζεται.
  8. Η ανακεφαλαίωση συγκεντρώνει τα βασικά του κεφαλαίου: Arrhenius, ισχυρά και ασθενή, pH, οξείδια, άλατα, διατήρηση της μάζας, οξειδοαναγωγικές και μεταθετικές αντιδράσεις.

Όροι

όξινη βροχή
βροχή με pH κάτω από 5,6
pH «καθαρής» βροχής
περίπου 5,6, λόγω διαλυμένου CO₂
SO₂
ρύπος κυρίως από τις βιομηχανίες
NO
ρύπος από βιομηχανίες και αυτοκίνητα
SO₃ + H₂O → H₂SO₄
σχηματισμός θειικού οξέος στον αέρα
οξέα της όξινης βροχής
κυρίως H₂SO₄ και HNO₃
γυψοποίηση
μάρμαρο CaCO₃ γίνεται γύψος
CaSO₄·2H₂O
γύψος
ασβεστόλιθος στο χωράφι
διορθώνει το όξινο έδαφος
ορτανσία
χρώμα ανθών ανάλογα με το pH
pH του δέρματος
περίπου 5 έως 5,6
pH του στομάχου
περίπου 1, λόγω HCl
σταλακτίτης
CaCO₃ που κρέμεται από την οροφή
σταλαγμίτης
CaCO₃ που υψώνεται από το δάπεδο
Ca(HCO₃)₂
όξινο ανθρακικό ασβέστιο
Ca(HCO₃)₂ → CaCO₃ + CO₂ + H₂O
σχηματισμός σταλακτιτών

ΠΑΙΞΕ ΤΟΑριθμοί · Τηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Ασκήσεις με λύσεις

Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.

Συχνές απορίες

Ποια οξέα συναντώ καθημερινά;

Το ξίδι με οξικό οξύ, ο χυμός λεμονιού με κιτρικό, τα αναψυκτικά με ανθρακικό, και το ίδιο σου το στομάχι με υδροχλωρικό.

Ποιες βάσεις;

Το σαπούνι, η σόδα φαγητού, η αμμωνία καθαρισμού, ο ασβέστης και τα αντιόξινα φάρμακα.

Πώς δουλεύουν τα αντιόξινα;

Περιέχουν ήπιες βάσεις που εξουδετερώνουν την περίσσεια υδροχλωρικού οξέος στο στομάχι.

Γιατί φθείρονται τα μάρμαρα από την όξινη βροχή;

Γιατί το μάρμαρο είναι ανθρακικό ασβέστιο, δηλαδή άλας, και αντιδρά με τα οξέα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.