Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Χημική αντίδραση είναι η μεταβολή όπου από τα αντιδρώντα προκύπτουν νέες ουσίες, τα προϊόντα. Συμβολίζεται με χημική εξίσωση: αντιδρώντα → προϊόντα, με (s), (l), (g), (aq) για τη φυσική κατάσταση.
Ισοστάθμιση: βάζουμε συντελεστές ώστε κάθε στοιχείο να έχει ίσα άτομα στα δύο μέλη, π.χ. N₂ + 3H₂ → 2NH₃. Ο Lavoisier διατύπωσε τη διατήρηση της μάζας στις αντιδράσεις.
Θεωρία των συγκρούσεων: η αντίδραση γίνεται όταν τα σωματίδια συγκρουστούν με την κατάλληλη ενέργεια και τον σωστό προσανατολισμό (αποτελεσματικές συγκρούσεις).
Ταχύτητα αντίδρασης είναι η μεταβολή της συγκέντρωσης ενός αντιδρώντος ή προϊόντος στη μονάδα του χρόνου· αυξάνει με συγκέντρωση, θερμοκρασία, καταλύτες (ένζυμα στους οργανισμούς) και επιφάνεια επαφής.
Το σπάσιμο δεσμών θέλει ενέργεια και ο σχηματισμός τους την ελευθερώνει: εξώθερμη αντίδραση ελευθερώνει θερμότητα, ενδόθερμη απορροφά. Η απόδοση συγκρίνει το προϊόν που παίρνουμε με το θεωρητικό.
Οξειδοαναγωγικές, όπου αλλάζει αριθμός οξείδωσης: σύνθεση (N₂ + 3H₂ → 2NH₃), αποσύνθεση και διάσπαση (CaCO₃ → CaO + CO₂), απλή αντικατάσταση με βάση τη σειρά δραστικότητας (Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu).
Τα πολύ δραστικά K, Ba, Ca, Na αντιδρούν με νερό και δίνουν βάση και H₂· άλλα μέταλλα πιο δραστικά από το H δίνουν με υδρατμούς οξείδιο και H₂.
Μεταθετικές, όπου δεν αλλάζει αριθμός οξείδωσης: διπλή αντικατάσταση (AgNO₃ + NaCl → NaNO₃ + AgCl↓), που γίνεται αν βγαίνει ίζημα, αέριο ή νερό, και εξουδετέρωση (H⁺ + OH⁻ → H₂O), που δίνει άλας.
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Ποια είναι τα βασικά είδη;
Σύνθεση, διάσπαση, απλή αντικατάσταση, διπλή αντικατάσταση, εξουδετέρωση και καύση.
Πώς ξεχωρίζω σύνθεση από διάσπαση;
Στη σύνθεση πολλά δίνουν ένα. Στη διάσπαση ένα δίνει πολλά.
Τι λέει η σειρά δραστικότητας;
Ότι ένα πιο δραστικό μέταλλο διώχνει ένα λιγότερο δραστικό από την ένωσή του. Ο σίδηρος διώχνει τον χαλκό, ο χαλκός δεν διώχνει τον σίδηρο.
Είναι η εξουδετέρωση ξεχωριστό είδος;
Είναι ειδική περίπτωση διπλής αντικατάστασης, ανάμεσα σε οξύ και βάση, που δίνει άλας και νερό.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.