απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Ενότητα 64

Τα Γράμματα στην Ελλάδα τον 20ό αιώνα

Τα ελληνικά Γράμματα του 20ού αιώνα περνούν από το ιδεολογικό μυθιστόρημα και τον Καβάφη στη γενιά του ’30, που ανανεώνει την ποίηση με τον ελεύθερο στίχο. Μετά τον πόλεμο κορυφώνονται ο Σεφέρης, ο Ρίτσος και ο Ελύτης και ακολουθούν οι μεταπολεμικές γενιές και η γενιά του ’70.

Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 6415 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Στις αρχές του αιώνα γεννιέται το «ιδεολογικό μυθιστόρημα» με κοινωνικά θέματα (Χατζόπουλος, Θεοτόκης, Βουτυράς)· η Πηνελόπη Δέλτα και ο Δραγούμης γράφουν για τους αγώνες του ελληνισμού.
  2. Ο Σικελιανός στρέφεται στην αρχαία Ελλάδα και στις Δελφικές Εορτές· άλλοι ποιητές ανανεώνονται από τον γαλλικό συμβολισμό (Βάρναλης, Λαπαθιώτης).
  3. Ο Καβάφης διαμορφώνει ένα προσωπικό, λιτό και ειρωνικό ύφος και θεωρείται πρόδρομος της νεότερης ποίησης.
  4. Στον Μεσοπόλεμο ο Καρυωτάκης αντιδρά στη συμβατικότητα· το Ελεύθερο πνεύμα του Θεοτοκά (1929) ζητά στροφή προς την Ευρώπη.
  5. Η γενιά του ’30 (Σεφέρης με τη Στροφή του 1931, Ελύτης, Ρίτσος, Εμπειρίκος, Εγγονόπουλος) φέρνει τον ελεύθερο στίχο· ανθίζει το μυθιστόρημα (Θεοτοκάς, Καραγάτσης, Τερζάκης).
  6. Ο πόλεμος και η Μικρά Ασία σημαδεύουν τον Μυριβήλη, τον Δούκα και τον Βενέζη· ο Καζαντζάκης δίνει τα σημαντικότερα έργα του στις δεκαετίες του ’40 και του ’50.
  7. Μετά τον πόλεμο ωριμάζουν ο Σεφέρης (Νόμπελ 1963), ο Ρίτσος και ο Ελύτης (Νόμπελ 1979)· η πρώτη μεταπολεμική γενιά (Αναγνωστάκης, Αλεξάνδρου) γράφει για τα βιώματα του 1940-1949.
  8. Η δεύτερη μεταπολεμική γενιά (Δημουλά, Χριστιανόπουλος) στρέφεται στον εσωτερικό κόσμο· η γενιά του ’70 αρνείται κάθε εξουσία· στο τέλος του αιώνα εμφανίζεται νέο ιστορικό μυθιστόρημα.

Πρόσωπα

Πηνελόπη Δέλτα
έγραψε για τους αγώνες του ελληνισμού
Άγγελος Σικελιανός
ποιητής, Δελφικές Εορτές
Κωνσταντίνος Καβάφης
πρόδρομος της νεότερης ποίησης
Κώστας Καρυωτάκης
ποιητής του Μεσοπολέμου
Γιώργος Θεοτοκάς
Ελεύθερο πνεύμα, Αργώ
Γιώργος Σεφέρης
Στροφή 1931, Νόμπελ 1963
Οδυσσέας Ελύτης
Άξιον Εστί, Νόμπελ 1979
Γιάννης Ρίτσος
Επιτάφιος, Ρωμιοσύνη, Βραβείο Λένιν 1977
Ανδρέας Εμπειρίκος
πρώτος υπερρεαλιστής, Υψικάμινος
Νίκος Καζαντζάκης
ιδιόμορφος λογοτέχνης, Οδύσσεια
Μανόλης Αναγνωστάκης
ποιητής της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς
Κική Δημουλά
ποιήτρια της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς

Όροι

ιδεολογικό μυθιστόρημα
κοινωνικά θέματα, αρχές 20ού αιώνα
Δελφικές Εορτές
αναβίωση από τον Σικελιανό
Ελεύθερο πνεύμα
μανιφέστο του Θεοτοκά, 1929
γενιά του ’30
οι ανανεωτές της ελληνικής ποίησης
ελεύθερος στίχος
χωρίς μέτρο και ομοιοκαταληξία
ελληνικότητα
η αναζήτηση της ελληνικής ιδιαιτερότητας
υπερρεαλισμός στην Ελλάδα
Εμπειρίκος και Εγγονόπουλος
Στροφή
πρώτη συλλογή του Σεφέρη, 1931
πρώτη μεταπολεμική γενιά
τα βιώματα της δεκαετίας του ’40
δεύτερη μεταπολεμική γενιά
στροφή στον εσωτερικό κόσμο
γενιά του ’70
ποιητές που ωρίμασαν στη δικτατορία
νέο ιστορικό μυθιστόρημα
το ελληνικό σε σχέση με τους άλλους

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Χρονογραμμή · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί ο Καβάφης θεωρείται κορυφαίος ποιητής;

Απομακρύνθηκε από την ποίηση της εποχής του και έφτιαξε ένα εντελώς προσωπικό ύφος: λιτό, με λεπτή ειρωνεία και με την ιδέα ότι οι αξίες είναι πάντα σχετικές. Πολλοί τον θεωρούν τον κορυφαίο Έλληνα ποιητή και έναν από τους σημαντικότερους του 20ού αιώνα, πρόδρομο της νεότερης ποίησης.

Τι έφερε η γενιά του ’30;

Ανανέωσε την ποίηση αφήνοντας το μέτρο, την ομοιοκαταληξία και τη λογική αλληλουχία και υιοθετώντας τον ελεύθερο στίχο και τη γλώσσα της καθημερινότητας. Αναζητούσε την «ελληνικότητα» μετά την κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας· σε αυτήν ανήκουν ο Σεφέρης, ο Ελύτης, ο Ρίτσος, ο Εμπειρίκος, ο Εγγονόπουλος και ο Θεοτοκάς.

Ποιοι Έλληνες ποιητές τιμήθηκαν με Νόμπελ;

Ο Γιώργος Σεφέρης το 1963 και ο Οδυσσέας Ελύτης το 1979. Ο Γιάννης Ρίτσος πήρε το Βραβείο Λένιν το 1977.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.