απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Ενότητα 63

Η ποίηση και η πεζογραφία στον κόσμο τον 20ό αιώνα

Η ποίηση του 20ού αιώνα ξεκινά από την κληρονομιά του συμβολισμού και ανανεώνεται με τον μοντερνισμό, τον σουρεαλισμό και τον αγγλοσαξονικό μοντερνισμό. Στην πεζογραφία το μοντερνιστικό μυθιστόρημα στρέφεται στον εσωτερικό κόσμο, ενώ συνεχίζονται ο ρεαλισμός, η λογοτεχνία του παραλόγου, του φανταστικού και ο μαγικός ρεαλισμός.

Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 6315 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Ο συμβολισμός, από το 1870 στη Γαλλία, κυριαρχεί ως τη δεκαετία του 1920 ως «καθαρή ποίηση» (Βαλερί) και επηρεάζει τον Ρίλκε, τον Γέιτς και άλλους.
  2. Ο μοντερνισμός εγκαταλείπει τις παραδοσιακές τεχνικές (πρωτοπόρος ο Απολιναίρ)· φουτουρισμός και ντανταϊσμός θέλουν ποίηση χωρίς μορφή (Μαγιακόφσκι στη Ρωσία).
  3. Ο σουρεαλισμός φέρνει τον ψυχικό αυτοματισμό και την «αυτόματη γραφή» (Μπρετόν, Ελιάρ, Αραγκόν).
  4. Ο αγγλοσαξονικός μοντερνισμός του Έλιοτ και του Πάουντ μιλά για παρακμή του πολιτισμού· μεταπολεμικά η ποίηση εκφράζει τη φρίκη του πολέμου και τις νέες ανασφάλειες.
  5. Το μοντερνιστικό μυθιστόρημα (Προυστ, Τζόις, Κάφκα, Γουλφ) στρέφεται στον εσωτερικό κόσμο με εσωτερικό μονόλογο.
  6. Ο ρεαλισμός δίνει αντιπολεμική πεζογραφία και έργα για την κρίση (Χεμινγουέι, Φόκνερ, Στάινμπεκ)· ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός (Σόλοχοφ) και οι επικριτές του (Πάστερνακ, Σολτζενίτσιν).
  7. Η λογοτεχνία του παραλόγου (Καμί, Μπέκετ), του φανταστικού (Χάξλεϊ, Όργουελ) και ο μαγικός ρεαλισμός (Μπόρχες, Μαρκές).
  8. Στο δεύτερο μισό του αιώνα η λογοτεχνία μιλά για τη θέση των γυναικών και των Αφροαμερικανών (Τόνι Μόρισον) και για το απαρτχάιντ (Γκόρτιμερ).

Πρόσωπα

Βαλερί
«καθαρή ποίηση»
Απολιναίρ
πρωτοπόρος της μοντέρνας ποίησης
Μαγιακόφσκι
φουτουριστής ποιητής της Ρωσίας
Αντρέ Μπρετόν
«αυτόματη γραφή»
Έλιοτ
αγγλοσαξονικός μοντερνισμός, Νόμπελ 1948
Προυστ
μοντερνιστικό μυθιστόρημα
Κάφκα
μοντερνισμός και λογοτεχνία του παραλόγου
Χεμινγουέι
Αμερικανός ρεαλιστής, Νόμπελ 1954
Αλμπέρ Καμί
λογοτεχνία του παραλόγου, Νόμπελ 1957
Όργουελ
κίνδυνοι ελέγχου της σκέψης
Μαρκές
μαγικός ρεαλισμός, Νόμπελ 1982
Τόνι Μόρισον
πρώτη μαύρη γυναίκα με Νόμπελ, 1993

Όροι

συμβολισμός
από το 1870 στη Γαλλία
«καθαρή ποίηση»
ποίηση χωρίς τίποτα μη ποιητικό
ψυχικός αυτοματισμός
έκφραση χωρίς έλεγχο της λογικής
«αυτόματη γραφή»
η μέθοδος των σουρεαλιστών
αγγλοσαξονικός μοντερνισμός
Έλιοτ και Πάουντ
μοντερνιστικό μυθιστόρημα
ο εσωτερικός κόσμος των ηρώων
εσωτερικός μονόλογος
οι σκέψεις του ήρωα όπως κυλούν
αντιπολεμική πεζογραφία
μετά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο
σοσιαλιστικός ρεαλισμός
εξύμνηση της ζωής στις λαϊκές δημοκρατίες
λογοτεχνία του παραλόγου
ο άνθρωπος σε αφιλόξενο σύμπαν
λογοτεχνία του φανταστικού
Χάξλεϊ, Ασίμοφ, Κλαρκ
μαγικός ρεαλισμός
ρεαλισμός με μυθικά στοιχεία

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Χρονογραμμή · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι ήταν η «αυτόματη γραφή» των σουρεαλιστών;

Μέθοδος που διαμόρφωσαν ο Μπρετόν, ο Ελιάρ και ο Αραγκόν: ο ποιητής γράφει γρήγορα, χωρίς έλεγχο της λογικής, για να ανασύρει από το υποσυνείδητο ό,τι έχει απωθηθεί εκεί. Στηρίζεται στον ψυχικό αυτοματισμό που πρότεινε ο σουρεαλισμός.

Σε τι διέφερε το μοντερνιστικό μυθιστόρημα;

Θεωρούσε την πραγματικότητα σχετική και την αλήθεια κλεισμένη στη συνείδηση κάθε ανθρώπου. Άφησε τη γραμμική αφήγηση, χρησιμοποίησε τον εσωτερικό μονόλογο και έπλασε τους ήρωες με βάση την ψυχολογία. Πρωτεργάτες ήταν ο Προυστ, ο Τζόις, ο Κάφκα, ο Μούζιλ, ο Τόμας Μαν και η Γουλφ.

Τι λέει η λογοτεχνία του παραλόγου;

Ότι ο άνθρωπος είναι μια μοναχική ύπαρξη πεταμένη σε ένα αφιλόξενο σύμπαν. Ξεκίνησε με τον Κάφκα και πήρε μεγάλη έκταση στους Γάλλους συγγραφείς μετά το 1945, με τον Σαρτρ, τον Καμί, τον Μπέκετ και τον Ζενέ.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.