απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
1Δ

Λεξιλόγιο

Το μάθημα δείχνει ότι η σημασία μιας λέξης αλλάζει ανάλογα με το ποιος τη λέει, σε ποιον, πότε και σε τι κείμενο, και εξετάζει λέξεις με συγγενική σημασία για τη χώρα, τους ανθρώπους της και τους ξένους.

Γ΄ Γυμνασίου · Γλώσσα · Ενοτητα 1Δ · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Τα κείμενα της ενότητας μιλούν για τη χώρα, την ιστορία και τους ανθρώπους της με πολλές διαφορετικές λέξεις, που τις ομαδοποιούμε.
  2. Η ίδια λέξη, όπως Ελλάδα ή Έλληνες, μπορεί να έχει άλλη σημασία σε άλλο κείμενο.
  3. Η σημασία μιας λέξης δεν είναι σταθερή: εξαρτάται από τον ομιλητή, τον αποδέκτη, τον τόπο, τον χρόνο, το είδος του κειμένου και το πολιτισμικό πλαίσιο.
  4. Δύο συγγενικές λέξεις δε λένε ακριβώς το ίδιο· η επιλογή της μιας έναντι της άλλης έχει σημασία.
  5. Τα επιθήματα -οσύνη και -ισμός σχηματίζουν συνήθως αφηρημένα ουσιαστικά.
  6. Φτιάχνουμε καταλόγους λέξεων με σημασία συγγενική προς μια λέξη-κλειδί, όπως ξένος.

Όροι

σημασία λέξης
εξαρτάται από το περιβάλλον της
επικοινωνιακή περίσταση
ποιος, σε ποιον, πού, πότε
πολιτισμικό πλαίσιο
ο πολιτισμός όπου λέγεται μια λέξη
συγγενικές λέξεις
λέξεις με κοντινή σημασία
συνειρμός
ιδέα που μας φέρνει στο νου μια λέξη
-οσύνη
επίθημα αφηρημένων: καλοσύνη
-ισμός
επίθημα αφηρημένων: πατριωτισμός
Ρωμιοσύνη
συνώνυμο: Ελληνισμός
Γραικός
συνώνυμο: Έλληνας
ξένος
συνώνυμο: αλλοδαπός
ντόπιος
αντώνυμο: ξένος
εύπορος
συνώνυμο: πλούσιος
ομοιογενής
αντώνυμο: ανομοιογενής
ρεπορτάζ
δημοσιογραφική έρευνα για ένα θέμα

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί μια λέξη δεν έχει πάντα την ίδια σημασία;

Γιατί η σημασία της εξαρτάται από το ποιος τη λέει, σε ποιον, πού και πότε, σε τι είδους κείμενο και σε ποιο πολιτισμικό πλαίσιο.

Είναι ίδιες οι λέξεις Ρωμιοσύνη και Ελληνισμός;

Έχουν συγγενική σημασία, αλλά η καθεμιά φέρνει στο νου διαφορετικές ιδέες. Γι' αυτό ο ομιλητής διαλέγει τη μία ή την άλλη ανάλογα με αυτό που θέλει να τονίσει.

Τι δηλώνουν οι λέξεις σε -οσύνη και σε -ισμός;

Συνήθως αφηρημένες έννοιες: μια ιδιότητα ή κατάσταση (π.χ. καλοσύνη) ή ένα σύνολο, ένα κίνημα, μια στάση (π.χ. πατριωτισμός).

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.