Η αιθανόλη, το γνωστό οινόπνευμα, φτιάχνεται με αλκοολική ζύμωση της γλυκόζης. Το κεφάλαιο εξηγεί τι είναι οι ζυμώσεις και τα ένζυμα, δίνει τις ιδιότητες και την καύση της αιθανόλης και ορίζει τον αλκοολικό βαθμό των ποτών.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Το οξικό οξύ του ξιδιού, το γαλακτικό οξύ του γιαουρτιού και η αιθανόλη του κρασιού φτιάχνονται με ζυμώσεις (οξική, γαλακτική, αλκοολική).
Ζυμώσεις είναι αντιδράσεις που μετατρέπουν οργανικές ουσίες σε απλούστερες με τη βοήθεια ενζύμων.
Τα ένζυμα (βιοκαταλύτες) είναι πρωτεϊνικής φύσης· σε σχέση με τους κοινούς καταλύτες είναι πιο εξειδικευμένα, πολύ πιο γρήγορα και πιο ευαίσθητα σε θερμοκρασία και pH.
Η αιθανόλη C₂H₅OH είναι άχρωμο υγρό με χαρακτηριστική οσμή, πυκνότητα 0,8 g/mL, σημείο βρασμού 78,4 °C, και αναμειγνύεται με το νερό σε κάθε αναλογία.
Αλκοολική ζύμωση: η γλυκόζη δίνει αιθανόλη και CO₂, C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂.
Η καύση της αιθανόλης είναι εξώθερμη και δίνει CO₂ και H₂O· ως καύσιμο ρυπαίνει λιγότερο από το πετρέλαιο και αναμειγνύεται με βενζίνη.
Ο αλκοολικός βαθμός δίνει τα mL αιθανόλης σε 100 mL ποτού (% v/v)· κρασί και μπίρα δεν αποστάζονται, ενώ ούζο και τσίπουρο αποστάζονται· τρίτη κατηγορία είναι τα λικέρ.
Σε μεγάλη ποσότητα η αιθανόλη προκαλεί μέθη και χαλαρώνει τα αντανακλαστικά· γι' αυτό υπάρχουν όρια αλκοόλ στο αίμα των οδηγών και έλεγχοι (αλκοτέστ).
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Τι είναι ζύμωση και τι ρόλο έχουν τα ένζυμα;
Ζύμωση είναι η μετατροπή οργανικών ουσιών σε απλούστερες με τη βοήθεια ενζύμων. Τα ένζυμα (βιοκαταλύτες) είναι πρωτεϊνικές ενώσεις που επιταχύνουν πάρα πολύ τις αντιδράσεις, καταλύουν συνήθως μία μόνο αντίδραση και δουλεύουν μόνο σε ορισμένες θερμοκρασίες και τιμές pH.
Πώς καίγεται η αιθανόλη;
Με οξυγόνο δίνει διοξείδιο του άνθρακα και νερό και ελευθερώνει θερμότητα: C₂H₅OH + 3O₂ → 2CO₂ + 3H₂O. Το νερό φαίνεται ως σταγονίδια σε κρύο ποτήρι και το CO₂ θολώνει το ασβεστόνερο.
Τι σημαίνει 11% vol στην ετικέτα ενός κρασιού;
Ότι το κρασί έχει 11 αλκοολικούς βαθμούς, δηλαδή 11 mL οινόπνευμα σε κάθε 100 mL. Με τον αλκοολικό βαθμό εκφράζουμε πόσα mL αιθανόλης έχουν 100 mL ποτού· τον μετράμε με το αλκοολόμετρο.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.