Το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου εξετάζει τις ενώσεις του άνθρακα που βρίσκονται στις τροφές: υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λίπη και έλαια. Κλείνει με τον κύκλο του άνθρακα, που μεταφέρει τον άνθρακα ανάμεσα στην ατμόσφαιρα, τους οργανισμούς, το έδαφος και τους ωκεανούς.
Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΧΗΜΕΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 3, ΚΕΦ. 415 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Το πυκνό θειικό οξύ απανθρακώνει τη ζάχαρη και τη μαυρίζει· έτσι φαίνεται ότι η ζάχαρη περιέχει άνθρακα.
Θρεπτικά συστατικά: μακροθρεπτικά που δίνουν ενέργεια (υδατάνθρακες και πρωτεΐνες 4 kcal/g, λίπη 9 kcal/g) και μικροθρεπτικά χωρίς ενέργεια (βιταμίνες, άλατα, νερό).
Οι υδατάνθρακες περιέχουν C, H, O, συχνά με H και O σε αναλογία 2:1 όπως στο νερό· από εκεί και το όνομα (ύδωρ + άνθρακας).
Η γλυκόζη C₆H₁₂O₆ φτιάχνεται στα φύλλα με τη φωτοσύνθεση, όπου η ηλιακή ενέργεια αποθηκεύεται ως χημική.
Η σακχαρόζη σχηματίζεται από γλυκόζη και φρουκτόζη με αποβολή νερού· άμυλο, κυτταρίνη και γλυκογόνο, (C₆H₁₀O₅)ν, είναι φυσικά πολυμερή της γλυκόζης.
Το άμυλο αποθηκεύει γλυκόζη στα φυτά, το γλυκογόνο («ζωικό άμυλο») στα ζώα· η κυτταρίνη χτίζει τα φυτικά τοιχώματα και καμία άλλη οργανική ένωση δεν είναι τόσο άφθονη στη φύση.
Οι πρωτεΐνες είναι μακρομόρια από αμινοξέα με πεπτιδικούς δεσμούς· περιέχουν C, H, O, N και μερικές S, P, Fe.
Ο κύκλος του άνθρακα ανακυκλώνει τον άνθρακα ανάμεσα σε ατμόσφαιρα, φυτά, ζώα, έδαφος και ωκεανούς· η φωτοσύνθεση αφαιρεί CO₂, οι καύσεις και η αναπνοή το επιστρέφουν.
Σε απλά σάκχαρα (μονοσακχαρίτες), όπως η γλυκόζη και η φρουκτόζη (C₆H₁₂O₆), και σε σύνθετους: ολιγοσακχαρίτες με γλυκιά γεύση, όπως η σακχαρόζη (ζάχαρη), η μαλτόζη και η λακτόζη (C₁₂H₂₂O₁₁), και πολυσακχαρίτες χωρίς γλυκιά γεύση, όπως άμυλο, κυτταρίνη, γλυκογόνο.
Από τι αποτελούνται οι πρωτεΐνες;
Από αμινοξέα, που ενώνονται μεταξύ τους με πεπτιδικό δεσμό σε καθορισμένη σειρά. Κάθε αμινοξύ έχει καρβοξυλομάδα -COOH και αμινομάδα -NH₂. Στις πρωτεΐνες συμμετέχουν συνήθως 20 αμινοξέα· τα 10 ο οργανισμός δεν τα φτιάχνει και λέγονται απαραίτητα.
Ποια η διαφορά λίπους και ελαίου;
Και τα δύο είναι μείγματα γλυκεριδίων, δηλαδή εστέρων της γλυκερίνης με οργανικά οξέα. Λίπη λέγονται όσα είναι στερεά σε συνηθισμένες θερμοκρασίες, έλαια όσα είναι υγρά. Το λίπος δίνει 9 kcal ανά γραμμάριο, περισσότερο από διπλάσια ενέργεια από υδατάνθρακες και πρωτεΐνες (4 kcal/g).
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.