Ενότητα 2, κεφ. 2

Τα αλκάλια

Τα αλκάλια είναι τα μέταλλα της 1ης ομάδας του περιοδικού πίνακα: μαλακά, ελαφριά και τόσο δραστικά που φυλάγονται σε πετρέλαιο. Το κεφάλαιο δείχνει με το νάτριο πώς αντιδρούν με το νερό και γιατί δίνουν εύκολα ιόντα με φορτίο +1.

Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΧΗΜΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2, ΚΕΦ. 215 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Οι λέξεις «αλκάλια» και «κάλιο» βγαίνουν από αραβικές λέξεις για τη στάχτη των φυτών (al qali).
Αλκάλια είναι τα στοιχεία της 1ης ομάδας πλην του υδρογόνου: Li, Na, K, Rb, Cs και το ασταθές τεχνητό Fr.
Είναι μέταλλα πολύ δραστικά· δεν βρίσκονται ελεύθερα στη φύση αλλά μόνο σε ενώσεις.
Είναι μαλακά (κόβονται με μαχαίρι), με αργυρόλευκη λάμψη, μικρή πυκνότητα (Li, Na, K επιπλέουν στο νερό) και χαμηλό σημείο τήξης (εύτηκτα).
Οξειδώνονται εύκολα στον αέρα, γι' αυτό φυλάσσονται σε πετρέλαιο.
Με το νερό δίνουν κατιόντα αλκαλίου, OH⁻ και H₂· το διάλυμα γίνεται βασικό. Η δραστικότητα αυξάνεται από το Li στο K.
Έχουν 1 ηλεκτρόνιο στην εξωτερική στιβάδα, που φεύγει εύκολα: Na → Na⁺ + e⁻.
Καθώς μεγαλώνει ο ατομικός αριθμός, σημεία τήξης, βρασμού και πυκνότητα αλλάζουν βαθμιαία μέσα στην ομάδα.

Όροι

αλκάλια: στοιχεία 1ης ομάδας, εκτός από το H
Li: λίθιο
Na: νάτριο
K: κάλιο
Rb: ρουβίδιο
Cs: καίσιο
Fr: φράγκιο, ασταθές τεχνητό αλκάλιο
εύτηκτα μέταλλα: μέταλλα με χαμηλό σημείο τήξης
2Na + 2H₂O → 2Na⁺ + 2OH⁻ + H₂: αντίδραση νατρίου με νερό
Na → Na⁺ + e⁻: το νάτριο χάνει το εξωτερικό ηλεκτρόνιο
φορτίο ιόντος αλκαλίου: +1
ηλεκτρόνια εξωτερικής στιβάδας: ένα, σε κάθε αλκάλιο
φαινολοφθαλεΐνη σε βάση: ερυθροϊώδες χρώμα
φύλαξη αλκαλίων: σε δοχείο με πετρέλαιο
K με νερό: βίαιη αντίδραση
Li με νερό: ήπια αντίδραση

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποια στοιχεία λέγονται αλκάλια;

Τα στοιχεία της 1ης ομάδας εκτός από το υδρογόνο: λίθιο Li, νάτριο Na, κάλιο K, ρουβίδιο Rb, καίσιο Cs και φράγκιο Fr. Είναι μέταλλα πολύ δραστικά, γι' αυτό στη φύση βρίσκονται μόνο σε ενώσεις.

Τι γίνεται όταν ρίξουμε νάτριο στο νερό;

Αντιδρά: σχηματίζονται Na⁺ και OH⁻ και ελευθερώνεται υδρογόνο, 2Na + 2H₂O → 2Na⁺ + 2OH⁻ + H₂. Το διάλυμα γίνεται βασικό, γι' αυτό η φαινολοφθαλεΐνη το βάφει ερυθροϊώδες. Το λίθιο αντιδρά ήπια, το κάλιο βίαια.

Γιατί τα αλκάλια φυλάσσονται σε πετρέλαιο;

Γιατί οξειδώνονται πολύ εύκολα από το οξυγόνο του αέρα και αντιδρούν με την υγρασία. Το πετρέλαιο τα απομονώνει από τον αέρα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα