Ενότητα 2, κεφ. 1

Ο περιοδικός πίνακας

Το πρώτο κεφάλαιο της 2ης ενότητας γνωρίζει τον περιοδικό πίνακα: πώς από τις «οκτάβες» του Newlands και τον πίνακα του Mendeleev φτάσαμε στη σημερινή κατάταξη κατά ατομικό αριθμό, με 7 περιόδους και 18 ομάδες, και γιατί τα στοιχεία της ίδιας ομάδας μοιάζουν.

Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΧΗΜΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2, ΚΕΦ. 115 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Κοντά στο 1860 οι χημικοί γνώριζαν περίπου 60 στοιχεία και οι χημικοί έψαχναν τρόπο να τα ταξινομήσουν σε ομάδες.
Ο Newlands (1862) παρατήρησε ότι κάθε όγδοο στοιχείο μοιάζει με το πρώτο και μίλησε για «κανόνα των οκτάβων», που όμως είχε προφανή λάθη.
Λίγο πριν το 1870 ο Mendeleev έφτιαξε τον πρώτο περιοδικό πίνακα κατά αυξανόμενη μάζα ατόμων, άφησε κενά για άγνωστα στοιχεία και προέβλεψε τις ιδιότητές τους.
Ο σύγχρονος πίνακας κατατάσσει τα στοιχεία κατά αύξοντα ατομικό αριθμό σε 7 περιόδους και 18 ομάδες.
Νόμος της περιοδικότητας: οι ιδιότητες των στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατομικού αριθμού· στην ίδια ομάδα οι ιδιότητες μοιάζουν, στην ίδια περίοδο αλλάζουν σταδιακά.
Ομάδες με δικό τους όνομα: 1η αλκάλια (χωρίς το H), 2η αλκαλικές γαίες, 17η αλογόνα, 18η ευγενή αέρια.
Τα αμέταλλα βρίσκονται στην πάνω δεξιά περιοχή του πίνακα και τα μέταλλα στην υπόλοιπη.
Τα ηλεκτρόνια κινούνται σε στιβάδες· στοιχεία με ίδιο αριθμό ηλεκτρονίων στην εξωτερική στιβάδα έχουν παρόμοιες ιδιότητες.

Πρόσωπα

John Newlands: διατύπωσε το 1862 τον κανόνα των οκτάβων
Dmitri Mendeleev: Ρώσος, ο πρώτος περιοδικός πίνακας
Lothar Meyer: Γερμανός, πίνακας την ίδια εποχή

Όροι

περιοδικός πίνακας: κατάταξη στοιχείων κατά ατομικό αριθμό
ατομικός αριθμός: ο αριθμός πρωτονίων του πυρήνα
περίοδος: οριζόντια γραμμή του πίνακα (7 συνολικά)
ομάδα: κατακόρυφη στήλη του πίνακα (18 συνολικά)
νόμος της περιοδικότητας: ιδιότητες = περιοδική συνάρτηση του Z
αλκάλια: στοιχεία 1ης ομάδας, χωρίς το υδρογόνο
αλκαλικές γαίες: στοιχεία 2ης ομάδας
αλογόνα: στοιχεία 17ης ομάδας
ευγενή αέρια: στοιχεία 18ης ομάδας, χημικά αδρανή
αμέταλλα: η πάνω δεξιά περιοχή του πίνακα
στιβάδα: χώρος ηλεκτρονίων με παρόμοια ενέργεια
εξωτερική στιβάδα: η πιο μακρινή από τον πυρήνα στιβάδα
κανόνας των οκτάβων: το 8ο στοιχείο μοιάζει με το 1ο
He (ήλιο): ευγενές αέριο στα μετεωρολογικά μπαλόνια
Ds (Darmstadtium): τεχνητό στοιχείο με ατομικό αριθμό 110

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Χρονογραμμή · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι λέει ο νόμος της περιοδικότητας;

Ότι οι ιδιότητες των χημικών στοιχείων επαναλαμβάνονται περιοδικά καθώς αυξάνεται ο ατομικός αριθμός. Γι' αυτό τα στοιχεία της ίδιας ομάδας έχουν παρόμοιες χημικές ιδιότητες.

Πώς είναι οργανωμένος ο σύγχρονος περιοδικός πίνακας;

Τα στοιχεία μπαίνουν κατά αύξοντα ατομικό αριθμό σε 7 οριζόντιες γραμμές, τις περιόδους, και 18 κατακόρυφες στήλες, τις ομάδες. Τα αμέταλλα βρίσκονται πάνω δεξιά και τα μέταλλα, που είναι πολύ περισσότερα, σε όλο το υπόλοιπο μέρος.

Γιατί ορισμένα στοιχεία έχουν παρόμοιες ιδιότητες;

Γιατί στην εξωτερική στιβάδα των ατόμων τους, την πιο μακρινή από τον πυρήνα, υπάρχουν όσα ηλεκτρόνια και στα άλλα μέλη της ομάδας. Αυτή η κατανομή των ηλεκτρονίων καθορίζει τη χημική συμπεριφορά.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα