Ενότητα 1, κεφ. 5

Εφαρμογές των οξέων, βάσεων και αλάτων στην καθημερινή ζωή

Το κεφάλαιο που κλείνει την 1η ενότητα δείχνει πού συναντάμε οξέα, βάσεις και άλατα: στα υγρά του σώματος, στα καθαριστικά και τα σαπούνια, στα λιπάσματα και το pH του εδάφους, και στην όξινη βροχή που διαβρώνει μάρμαρα και δάση.

Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΧΗΜΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 1, ΚΕΦ. 515 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Τα υγρά του σώματος έχουν χαρακτηριστικό pH: το γαστρικό υγρό περίπου 2 (περιέχει HCl), το αίμα 7,4 (ελαφρά βασικό), το δέρμα 5 έως 5,6 (ελαφρά όξινο).
Στα καθαριστικά: το HCl διαλύει την πέτρα της τουαλέτας (CaCO₃), η αμμωνία και η καυστική σόδα NaOH απομακρύνουν λίπη.
Τα σαπούνια είναι άλατα νατρίου λιπαρών οξέων με λιπόφιλο και υδρόφιλο τμήμα· σχηματίζουν μικκύλια που παρασύρουν το λίπος.
Τα φωσφορικά άλατα των απορρυπαντικών, όταν φτάνουν στα νερά, προκαλούν ευτροφισμό, δηλαδή υπερβολική ανάπτυξη φυκιών.
Το έδαφος έχει pH 4 έως 8: τα ασβεστολιθικά είναι βασικά, τα βαλτώδη και ηφαιστειογενή όξινα· κάθε φυτό θέλει δικό του pH και τα όξινα εδάφη διορθώνονται με Ca(OH)₂.
Το έδαφος χάνει άζωτο επειδή το παίρνουν τα φυτά, επειδή τα αμμωνιακά ιόντα γίνονται αμμωνία που εξατμίζεται και επειδή η βροχή παρασύρει τα ευδιάλυτα νιτρικά.
Τα λιπάσματα (κοπριά ή βιομηχανικά) δίνουν άζωτο, φωσφόρο και κάλιο· η υπερβολική χρήση τους ρυπαίνει νερά και θάλασσα.
Η όξινη βροχή οφείλεται στα SOx και NOx, που με το νερό δίνουν H₂SO₄ και HNO₃· διαβρώνει μάρμαρα (Παρθενώνας), μέταλλα, νεκρώνει λίμνες και δάση.

Όροι

pH γαστρικού υγρού: περίπου 2, λόγω HCl
pH αίματος: 7,4, ελαφρά βασικό
pH δέρματος: 5 έως 5,6, ελαφρά όξινο
σαπούνι: άλας νατρίου λιπαρού οξέος
λιπόφιλο τμήμα: το μέρος του σαπουνιού που έλκει το λίπος
υδρόφιλο τμήμα: το μέρος του σαπουνιού που έλκει το νερό
μικκύλια: σταγονίδια λίπους και σαπουνιού
ευτροφισμός: υπερβολική ανάπτυξη φυκιών στα νερά
NaOH: καυστική σόδα, σε αποφρακτικά
πουρί (πέτρα): CaCO₃, διαλύεται με HCl
λίπασμα: αναπληρώνει ό,τι παίρνουν τα φυτά
λίπασμα 5-5-5: 5% N, 5% P (ως P₂O₅), 5% K (ως K₂O)
όξινο έδαφος: διορθώνεται με Ca(OH)₂
όξινη βροχή: βροχή με pH συχνά κάτω από 4
κανονική βροχή: pH 5 έως 6, λόγω CO₂
SOx: οξείδια του θείου, δίνουν H₂SO₄
NOx: οξείδια του αζώτου, δίνουν HNO₃
ανυδρίτες οξέων: οξείδια που με νερό δίνουν οξέα

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πώς καθαρίζει ένα σαπούνι τα λίπη;

Τα σαπούνια είναι άλατα νατρίου λιπαρών οξέων. Το ανιόν τους έχει ένα λιπόφιλο άκρο, που «πιάνεται» από το λίπος, και ένα υδρόφιλο, που μένει στο νερό. Σχηματίζονται σταγονίδια λίπους και σαπουνιού, τα μικκύλια, που φεύγουν με το νερό.

Τι σημαίνουν οι αριθμοί 5-5-5 σε ένα λίπασμα;

Δείχνουν με τη σειρά την περιεκτικότητα σε άζωτο, σε φωσφόρο (ως P₂O₅) και σε κάλιο (ως K₂O). Τα λιπάσματα αναπληρώνουν τα θρεπτικά συστατικά που χάνει το έδαφος, κυρίως το άζωτο.

Γιατί η όξινη βροχή είναι όξινη;

Γιατί περιέχει οξέα που σχηματίζονται από ρύπους: τα οξείδια του θείου SOx (από καύση κάρβουνου με θείο) δίνουν H₂SO₄ και τα οξείδια του αζώτου NOx (από τους κινητήρες) δίνουν HNO₃ με τους υδρατμούς. Έχει συχνά pH κάτω από 4, ενώ η κανονική βροχή έχει 5 έως 6.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα