Η τρίτη ενότητα παρουσιάζει την ηθική της Νέας Στοάς μέσα από τον Επίκτητο και τον Μάρκο Αυρήλιο: να εξετάζεις πριν αποφασίσεις, να ξεχωρίζεις ό,τι εξαρτάται από εσένα από ό,τι δεν εξαρτάται, και να φτάνεις στην απάθεια, την ελευθερία και την αταραξία.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ο Επίκτητος (γύρω στο 50 έως 135 μ.Χ.), από την Ιεράπολη της Φρυγίας, ήταν δούλος στη Ρώμη και, ως απελεύθερος, δίδαξε εκεί και στη Νικόπολη.
Τις διδασκαλίες του κατέγραψε ο μαθητής του Αρριανός στις Διατριβές και στο σύντομο Εγχειρίδιον, οδηγό ήθους.
Για κάθε πράξη εξετάζουμε τι προηγείται και τι ακολουθεί· η λογική και προσεκτική σκέψη οδηγεί σε ενάρετες αποφάσεις.
Η αληθινή φύση του ανθρώπου είναι η λογικότητά του· η στωική ηθική ζητά φροντίδα του εαυτού και εσωτερική αρμονία με τον κόσμο.
Απάθεια σημαίνει ότι τα πάθη (ηδονή, λύπη, επιθυμία, φόβος) δεν ταράζουν υπερβολικά την ψυχή· στόχος είναι η ευπάθεια, η καλή διάθεση.
Ή θα καλλιεργείς το ηγεμονικό της ψυχής, τον νου, ή τα εξωτερικά πράγματα· ή θα είσαι φιλόσοφος ή κοινός άνθρωπος.
Ο Μάρκος Αυρήλιος λέει ότι ο πιο ήσυχος τόπος για να αποτραβηχτεί κανείς είναι η ψυχή του (ἔνδον σκάπτε) και ότι η ανεκτικότητα είναι μέρος της δικαιοσύνης.
Ο στωικός σοφός, ίσως ανέφικτο ιδεώδες, δείχνει τον άνθρωπο που αξίζει να γίνουμε· ο σκοπός της ζωής για τους Στωικούς είναι ο ενάρετος βίος.
Πρόσωπα
Επίκτητος
στωικός, πρώην δούλος, δάσκαλος στη Ρώμη και στη Νικόπολη
Μάρκος Αυρήλιος
Ρωμαίος αυτοκράτορας και στωικός, Τὰ εἰς ἑαυτόν
Αρριανός
μαθητής του Επίκτητου, κατέγραψε τη διδασκαλία του
Να εξετάζουμε πρώτα όσα προηγούνται και τις συνέπειες, και να γνωρίζουμε τη φύση του πράγματος και τη δική μας φύση, αν δηλαδή αντέχουμε. Αλλιώς θα ξεκινήσουμε με ενθουσιασμό και θα τα παρατήσουμε ντροπιασμένοι στις πρώτες δυσκολίες, όπως τα παιδιά που αλλάζουν συνέχεια ρόλους.
Τι είναι «τα μέσα» και «τα έξω» για τους Στωικούς;
Στα μέσα ανήκουν όσα εξαρτώνται από εμάς: σωστή κρίση, συνείδηση, βούληση. Στα έξω ανήκουν όσα δεν ελέγχουμε: υγεία, πλούτος, δόξα, κοινωνική θέση. Ο στωικός φροντίζει τα μέσα και δείχνει αδιαφορία ή ανοχή για τα έξω.
Ποιος είναι ελεύθερος κατά τον Επίκτητο;
Όποιος δεν μπορεί να εμποδιστεί ή να εξαναγκαστεί, δηλαδή όποιος δεν επιθυμεί τίποτα από τα «ξένα», όσα δεν εξαρτάται από εμάς να τα έχουμε ή όχι, όπως το σώμα και η περιουσία. Όποιος υποφέρει για αυτά σαν να ήταν δικά του είναι δούλος.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.