Η κυνική φιλοσοφία και οι φιλοσοφίες των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων: Εισαγωγή
Η εισαγωγή του πέμπτου κεφαλαίου παρουσιάζει τη φιλοσοφία μετά τον Μέγα Αλέξανδρο: τον νέο ρόλο της φιλοσοφίας ως «τέχνης του βίου», τους Κυνικούς, τον Επίκουρο, τους Στωικούς, τους Σκεπτικούς και τον Νεοπλατωνισμό του Πλωτίνου.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Η ελληνιστική εποχή αρχίζει με τον θάνατο του Αλεξάνδρου (323 π.Χ.) και τελειώνει το 31 π.Χ.· ο ελληνικός πολιτισμός απλώνεται σε Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια και Πέργαμο και η κοινή γίνεται διεθνής γλώσσα.
Στην Αθήνα, μετά την Ακαδημία και το Λύκειο, ιδρύονται ο Κήπος του Επίκουρου και η Στοά του Ζήνωνα.
Οι Κυνικοί (Αντισθένης, Διογένης ο Σινωπεύς, Κράτης, Ιππαρχία) ζουν λιτά και αντισυμβατικά και ζητούν ευδαιμονία μέσω αυτάρκειας, απάθειας και εσωτερικής ελευθερίας.
Ο Επίκουρος (341 έως 270 π.Χ.) ίδρυσε τον Κήπο το 306 π.Χ., μια κοινότητα φίλων· σκοπός της φιλοσοφίας του είναι η αταραξία και η απελευθέρωση από τον φόβο του θανάτου.
Ο Ζήνων από το Κίτιο ίδρυσε τη Στοά στην Ποικίλη Στοά της Αγοράς· οι Στωικοί ζητούν ζωή σύμφωνη με τη φύση και τον λόγο και απάθεια απέναντι στα πάθη.
Η Στοά έχει τρεις φάσεις: αρχαία (Ζήνων, Χρύσιππος, Κλεάνθης), μέση (Παναίτιος, Ποσειδώνιος) και νέα (Σενέκας, Επίκτητος, Μάρκος Αυρήλιος).
Ο Σκεπτικισμός, από τον Πύρρωνα ως τον Σέξτο τον Εμπειρικό, πολέμησε τον δογματισμό και καλλιέργησε την κριτική σκέψη.
Ο Νεοπλατωνισμός του Πλωτίνου (Εννεάδες) συνθέτει Πλάτωνα, Αριστοτέλη και ανατολικές δοξασίες με κέντρο το απόλυτο Εν· με αυτόν τελειώνει η αρχαία φιλοσοφία.
Πρόσωπα
Αντισθένης
μαθητής του Σωκράτη, ιδρυτής της κυνικής σχολής
Διογένης ο Κυνικός
κυνικός από τη Σινώπη
Επίκουρος
ιδρυτής του Κήπου
Ζήνων ο Κιτιεύς
ιδρυτής της Στοάς
Επίκτητος και Μάρκος Αυρήλιος
στωικοί της Νέας Στοάς
Σενέκας
Ρωμαίος στωικός φιλόσοφος
Πύρρων
θεμελιωτής του Σκεπτικισμού
Σέξτος ο Εμπειρικός
διέσωσε τα επιχειρήματα των Σκεπτικών
Πλωτίνος
κύριος εκπρόσωπος του Νεοπλατωνισμού
Πορφύριος
μαθητής του Πλωτίνου, εξέδωσε τις Εννεάδες
Υπατία
νεοπλατωνική της Αλεξάνδρειας
Martha Nussbaum
σύγχρονη φιλόσοφος, η φιλοσοφία ως θεραπεία
Όροι
ελληνιστική εποχή
από το 323 π.Χ. ως το 31 π.Χ.
τέχνη του βίου
η φιλοσοφία ως οδηγός ζωής
Κυνισμός
λιτή, αντισυμβατική ζωή με αυτάρκεια
Κήπος
η σχολή του Επίκουρου
ηδονή (Επίκουρος)
απουσία σωματικού και ψυχικού πόνου
αταραξία
ψυχική ηρεμία, σκοπός των Επικουρείων
Λάθε βιώσας
ζήσε στην αφάνεια
Στοά
η σχολή του Ζήνωνα στην Ποικίλη Στοά
απάθεια
ελευθερία από τα πάθη, στόχος των Στωικών
κατά φύσιν ζῆν
ζωή σύμφωνη με τη φύση και τον λόγο
εποχή
αναστολή της κρίσης στους Σκεπτικούς
δογματισμός
δεχόμαστε ιδέες χωρίς συζήτηση
Νεοπλατωνισμός
σύνθεση πλατωνικής και άλλων φιλοσοφιών
Εν
ο θεός του Πλωτίνου, το απόλυτο αγαθό
εκλεκτικισμός
σύστημα από επιλογές άλλων φιλοσοφιών
Εννεάδες
το έργο του Πλωτίνου σε έξι μέρη
Χρονολογίες
323 π.Χ.
Θάνατος του Αλεξάνδρου, αρχή της ελληνιστικής εποχής
306 π.Χ.
Ο Επίκουρος ιδρύει τον Κήπο
31 π.Χ.
Τέλος της ελληνιστικής εποχής
529
Ο Ιουστινιανός κλείνει τις σχολές της Αθήνας
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Ποιος είναι ο νέος ρόλος της φιλοσοφίας στα ελληνιστικά χρόνια;
Η φιλοσοφία συνδέεται με τον ατομικό βίο και γίνεται «τέχνη του βίου»: οδηγός ζωής, θεραπεία και ανακούφιση σε έναν εχθρικό κόσμο. Ο σοφός δείχνει τον δρόμο της αταραξίας και της εσωτερικής ελευθερίας· το ενδιαφέρον φεύγει από την πολιτική και κέντρο γίνεται η ηθική.
Τι διδάσκει ο Επίκουρος για την ηδονή;
Ότι η ηδονή, με την έννοια της απουσίας σωματικού και ψυχικού πόνου, είναι η αρχή και ο σκοπός της ευτυχισμένης ζωής. Η φρόνηση ξεχωρίζει τις κατώτερες από τις ανώτερες ηδονές, και η ευδαιμονία ταυτίζεται με την αταραξία· γι’ αυτό συμβουλεύει «Λάθε βιώσας».
Τι είναι η «εποχή» των Σκεπτικών;
Η αναστολή της κρίσης: αφού οι αισθήσεις και ο νους δείχνουν τα πράγματα όπως φαίνονται και όχι όπως είναι, δεν μπορούμε να έχουμε βέβαιη γνώση. Ο Πύρρων συμβούλευε να μην εκφέρουμε κρίσεις, ώστε να φτάσουμε στην ευτυχία.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.