Σωκράτης και Πλάτων: Εισαγωγή

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Ο Σωκράτης (470/469 έως 399 π.Χ.) έζησε στην Αθήνα της ακμής· δεν ήταν πλούσιος ούτε αριστοκράτης, αλλά είχε μαθητές όπως ο Αλκιβιάδης, ο Χαρμίδης και ο Κριτίας.
2. Αυτοδίδακτος, δεν ίδρυσε σχολή ούτε πληρωνόταν· πρώτος ασχολήθηκε συστηματικά με την ηθική και έκανε τη φιλοσοφία ανθρωποκεντρική, με σκοπό την αυτοσυνειδησία.
3. Αντίθετα με τους Σοφιστές, πίστευε σε μια αλήθεια που ισχύει για όλους και ζητούσε ορισμούς της μορφής «τι είναι χ;» (ανδρεία, δικαιοσύνη, αρετή).
4. Δίδασκε με διάλογο, με την ελεγκτική διαλεκτική, στην αγορά και στα γυμναστήρια· έλεγε τον εαυτό του αλογόμυγα, γιατί γεννούσε αμφιβολία στους άλλους.
5. Δεν έγραψε τίποτα· τον γνωρίζουμε από τον Αριστοφάνη (Νεφέλες), τον Ξενοφώντα (Απομνημονεύματα), κυρίως από τους διαλόγους του Πλάτωνα και από τον Αριστοτέλη.
6. Ο Πλάτων γεννήθηκε το 427 π.Χ. σε αριστοκρατική οικογένεια, γνώρισε τον Σωκράτη στα 20 του και, μετά τον θάνατό του, ταξίδεψε στα Μέγαρα, στην Αίγυπτο, στην Κυρήνη, στην Κάτω Ιταλία και στη Σικελία.
7. Κατέταξε τις ατελείς πολιτείες σε τιμοκρατία, ολιγαρχία, δημοκρατία και τυραννία, απέναντι στην ιδανική πολιτεία του.
8. Το 387 π.Χ. ίδρυσε την Ακαδημία, την πρώτη σχολή ανώτερων σπουδών· το έργο του σώζεται σε διαλόγους, από τους οποίους 36 θεωρούνται γνήσιοι.

Πρόσωπα

Σωκράτης

Αθηναίος φιλόσοφος, πατέρας της ηθικής φιλοσοφίας

Πλάτων

μαθητής του Σωκράτη, ιδρυτής της Ακαδημίας

Αριστοφάνης

σατίρισε τον Σωκράτη στις Νεφέλες

Ξενοφών

έγραψε τα Απομνημονεύματα για τον Σωκράτη

Αριστοτέλης

μαθητής του Πλάτωνα, ίδρυσε το Λύκειο

Διονύσιος Β΄

τύραννος των Συρακουσών που κάλεσε τον Πλάτωνα

Δίων

θείος του Διονυσίου Β΄, φίλος του Πλάτωνα

Αλκιβιάδης

μαθητής του Σωκράτη από την αριστοκρατία

Ιουστινιανός

έκλεισε τις σχολές το 529 μ.Χ.

Όροι

ανθρωποκεντρική φιλοσοφία

στο κέντρο ο άνθρωπος και η ψυχή του

αυτοσυνειδησία

ο σκοπός της ηθικής του Σωκράτη

διαλεκτική

διάλογος με ερωτήσεις και απαντήσεις

ελεγκτική μέθοδος

εξέταση των απόψεων του συνομιλητή

σωκρατική ειρωνεία

η προσποιητή άγνοια του Σωκράτη

μαιευτική

βοηθά τον άλλον να «γεννήσει» τη γνώση

ορισμός

απάντηση στο ερώτημα «τι είναι χ;»

η αρετή είναι γνώση

πεποίθηση του Σωκράτη, άρα διδάσκεται

καινά δαιμόνια

οι νέοι θεοί της κατηγορίας

κώνειο

το δηλητήριο που ήπιε ο Σωκράτης

τιμοκρατία, ολιγαρχία

ατελείς πολιτείες κατά τον Πλάτωνα

φιλόσοφος βασιλιάς

ο άρχοντας της ιδανικής πολιτείας

Ακαδημία

η σχολή του Πλάτωνα, από το 387 π.Χ.

πλατωνικοί διάλογοι

πρώιμοι, μέσοι και ύστεροι