Η τρίτη ενότητα εξετάζει τη φράση του Πρωταγόρα ότι ο άνθρωπος είναι μέτρο όλων των πραγμάτων, δηλαδή τη σχετικότητα της γνώσης, και τις απόψεις του Πρωταγόρα, του Πρόδικου και του Κριτία για τους θεούς και την προέλευση της θρησκείας.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Το κείμενο είναι από τον Θεαίτητο του Πλάτωνα, η λεγόμενη «Απολογία του Πρωταγόρα».
Επειδή η γνώση και η εμπειρία διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, διαφέρουν και οι κρίσεις για την πραγματικότητα· το ίδιο ισχύει για τα ήθη των λαών.
Ο Πρωταγόρας θεωρούσε ότι για κάθε πράγμα υπάρχουν δύο εξηγήσεις, ανάλογα με το πώς φαίνεται στον καθένα.
Ο Σέξτος ο Εμπειρικός εξηγεί ότι «μέτρο» σημαίνει κριτήριο και «χρήματα» τα πράγματα.
Οι Δισσοί λόγοι δείχνουν ότι το ίδιο πράγμα είναι σωστό ή ντροπή ανάλογα με την περίσταση και τον λαό, π.χ. Σπαρτιάτες και Ίωνες.
Ο Πρόδικος, μαθητής του Πρωταγόρα, δίνει στη θρησκεία ανθρώπινη προέλευση και κατηγορήθηκε για αθεΐα.
Ο Κριτίας, θείος του Πλάτωνα και ένας από τους Τριάκοντα, βλέπει τους θεούς ως ανθρώπινη σύμβαση που στηρίζει τους νόμους.
Οι οπτικές απάτες δείχνουν πόσο πλανώνται οι αισθήσεις· κάποιες αξίες όμως, όπως η ομορφιά του Παρθενώνα, αναγνωρίζονται σε όλες τις εποχές.
Πρόσωπα
Πρωταγόρας
εισηγητής του σχετικισμού και του αγνωστικισμού
Πρόδικος
μαθητής του Πρωταγόρα, θεοί όσα ωφελούν
Κριτίας
οι θεοί επινόηση των νομοθετών
Σέξτος ο Εμπειρικός
σκεπτικός που εξηγεί τη φράση του Πρωταγόρα
Πλάτων
στον Θεαίτητο παρουσιάζει την υπεράσπιση του Πρωταγόρα
Τι εννοεί ο Πρωταγόρας λέγοντας ότι ο άνθρωπος είναι μέτρο όλων;
Ότι ο καθένας είναι κριτήριο για το τι υπάρχει και τι δεν υπάρχει: τα πράγματα είναι όπως φαίνονται στον καθένα, και οι αντιλήψεις των ανθρώπων διαφέρουν αμέτρητα. Έτσι η γνώση γίνεται σχετική και κάθε γνώμη θεωρείται εξίσου αληθινή· με αυτό ο Πρωταγόρας εισάγει τον σχετικισμό.
Τι είναι ο αγνωστικισμός του Πρωταγόρα;
Η θέση ότι για τους θεούς δεν μπορεί να ξέρει τίποτα, ούτε αν υπάρχουν ούτε αν όχι, γιατί ο άνθρωπος έχει περιορισμένες δυνάμεις και σύντομη ζωή. Τέτοια ερωτήματα φαίνονταν να υπονομεύουν τη δημόσια λατρεία.
Πώς εξηγούν ο Πρόδικος και ο Κριτίας την προέλευση της θρησκείας;
Ο Πρόδικος λέει ότι οι παλιοί άνθρωποι θεοποίησαν όσα τους ωφελούσαν, τον ήλιο, το φεγγάρι, τα ποτάμια, όπως οι Αιγύπτιοι τον Νείλο. Ο Κριτίας λέει ότι οι νομοθέτες επινόησαν τον θεό ως επόπτη, ώστε από φόβο κανείς να μην αδικεί κρυφά.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.