Από τη μυθο-λογική στην ορθο-λογική εξήγηση του κόσμου
Η πρώτη ενότητα δείχνει πώς οι πρώτοι φιλόσοφοι πέρασαν από τον μύθο στη λογική εξήγηση του κόσμου: ο καθένας πρότεινε ένα πρώτο στοιχείο, την «αρχή», και ο Εμπεδοκλής συνέθεσε ένα κοσμικό σύστημα με τέσσερα ριζώματα και δύο δυνάμεις.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι Προσωκρατικοί ερμήνευσαν τα φυσικά φαινόμενα με τη λογική και οδήγησαν «από τον μύθο στον λόγο».
Ο Θαλής, «πατέρας της φιλοσοφίας», θεώρησε αρχή το νερό, το κυρίαρχο στοιχείο στη φύση· στον Όμηρο οι θεοί έχουν γενάρχη τον Ωκεανό.
Για τον Αναξίμανδρο αρχή είναι το άπειρο, αιώνιο και άχρονο, που περιέχει τα αντίθετα· από αυτό βγήκαν η γη, η θάλασσα, ο ουρανός και τα ζωντανά.
Ο Αναξιμένης θεώρησε κυρίαρχο στοιχείο τον αέρα, που με πύκνωση γίνεται γη και πέτρα.
Για τον Ηράκλειτο η φωτιά εκφράζει τη μεταβλητότητα, το γίγνεσθαι· για τον Πυθαγόρα ρίζα των πάντων είναι ο αριθμός.
Ο Εμπεδοκλής (495 έως 430 π.Χ.), στο ποίημα Περί φύσεως προς τον μαθητή του Παυσανία, μίλησε πρώτος για τέσσερα υλικά στοιχεία, τα ριζώματα.
Τα ριζώματα ενώνονται με τη Φιλότητα και χωρίζονται με το Νείκος, σε κυκλική εναλλαγή· όλα μαζί σχηματίζουν τον σφαίρο, ένα σφαιρικό σύμπαν.
Ο Εμπεδοκλής τονίζει ότι την αλήθεια τη γνωρίζουμε με τον νου, όχι μόνο με τις αισθήσεις, και υμνεί τη δύναμη της φιλίας.
Ποια αρχή του κόσμου πρότεινε ο καθένας από τους πρώτους φιλοσόφους;
Ο Θαλής το νερό, ο Αναξίμανδρος το άπειρο, ο Αναξιμένης τον αέρα, ο Ηράκλειτος τη φωτιά, που δείχνει τη διαρκή αλλαγή των πραγμάτων, και ο Πυθαγόρας τον αριθμό.
Τι είναι τα τέσσερα ριζώματα του Εμπεδοκλή;
Η φωτιά, το νερό, η γη και ο αέρας: σταθερά και αναλλοίωτα υλικά στοιχεία. Όταν ενώνονται ή χωρίζονται, δημιουργούνται οι φαινομενικές αλλαγές, δηλαδή η γένεση και η φθορά, και η ποικιλία του σύμπαντος.
Τι είναι η Φιλότης και το Νείκος;
Δύο ίσες και αντίθετες κοσμικές δυνάμεις. Η Φιλότης (φιλία, αγάπη, αρμονία) είναι έλξη που ενώνει τα πολλά σε ένα· το Νείκος (διαμάχη, μίσος) είναι άπωση που χωρίζει το ένα σε πολλά. Η εναλλαγή τους κάνει την κίνηση του κόσμου κυκλική.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.