Η δεύτερη ενότητα εξετάζει τι μπορεί να γνωρίσει ο άνθρωπος: το ποιητικό ταξίδι του Παρμενίδη ξεχωρίζει τον δρόμο της αλήθειας από τις ψεύτικες γνώμες, ο Ξενοφάνης μιλά για πιθανή γνώση, ενώ ο Εμπεδοκλής και ο Δημόκριτος εξετάζουν τον ρόλο των αισθήσεων και του νου.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι Προσωκρατικοί δεν ρώτησαν μόνο για την αρχή του κόσμου, αλλά και για τα όρια της ανθρώπινης γνώσης, την αλήθεια και την πλάνη.
Από το ποίημα Περί φύσεως του Παρμενίδη σώζονται το Προοίμιο και δύο μέρη, για την αλήθεια και για τη δοξασία.
Η θεά λέει στον νέο ότι τον έφερε εκεί η δικαιοσύνη και ότι πρέπει να μάθει και την αλήθεια και τις ψεύτικες ιδέες των θνητών.
Η αλήθεια λέγεται «στρογγυλή» (εὔκυκλος), γιατί η σφαίρα είναι το τέλειο σχήμα, ισορροπημένο από το κέντρο προς κάθε πλευρά.
Κατά τον Παρμενίδη κάτι ή υπάρχει ή δεν υπάρχει· το ρήμα «είναι» έχει υπαρκτική και συνδετική σημασία.
Ο Ξενοφάνης λέει ότι κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα την αλήθεια για τους θεούς και για τον κόσμο· υπάρχει μόνο πιθανή γνώση, η δόξα.
Ο Εμπεδοκλής τονίζει τα στενά όρια των ανθρώπινων δυνάμεων και ζητά να χρησιμοποιούμε όλες τις αισθήσεις μαζί με τον νου.
Ο Ξενοφάνης επικρίνει τον ανθρωπομορφισμό: κάθε λαός φαντάζεται τους θεούς όμοιους με τον εαυτό του.
Τι διηγείται ο Παρμενίδης στο Προοίμιο του Περί φύσεως;
Ένα φανταστικό ταξίδι: ένας νέος πάνω σε άρμα φτάνει στην πύλη ανάμεσα στους δρόμους της Νύχτας και της Ημέρας, διαλέγει το φως και μια θεά, ίσως η Δίκη, του δείχνει τον κόσμο της αλήθειας και τον κόσμο των ανθρώπινων γνωμών (δόξα).
Τι σημαίνει ότι «υπάρχει μόνο το είναι»;
Για τον Παρμενίδη το μηδέν, το «μη είναι», δεν υπάρχει και τίποτα δεν γεννιέται από το κενό. Την ουσία των όντων τη φτάνουμε μόνο με τη νόηση· η γνώση που στηρίζεται στις αισθήσεις και στην εμπειρία απορρίπτεται.
Πώς διακρίνει ο Δημόκριτος τη γνώση;
Σε σκοτεινή, που προέρχεται από τις πέντε αισθήσεις, και σε γνήσια, που αρχίζει εκεί όπου οι αισθήσεις δεν φτάνουν πια και χρειάζεται πιο λεπτή σκέψη.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.